Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері

Ереже: Тұйық қанайналымда қан жүрек пен тамырлар жүйесінде қозғалады. Ұлпалармен алмасу тамыр қабырғалары арқылы жүреді. Ашық жүйеде айналым сұйықтығы тамырлардан дене қуыстарының кеңістігіне шығып, мүшелермен тікелей жанасады. Жүйе түрі тамырлар ішінде үздіксіз жолдың сақталуымен ажыратылады.

Қолдану: Шарт артерия, қылтамыр, вена және жүрек арқылы толық қайту жолын береді. Қанның осы жолда тамырлар ішінде қалуы тұйық жүйеге сәйкес. «Тұйық» сөзі қозғалыс жоқ дегенді білдірмейді; керісінше, қан үздіксіз айналады. Бұл атау сұйықтықтың қай кеңістікте жүргеніне қатысты.

Қате нұсқаларды ажырату: Ашық жүйе дене қуысына шығуды қажет етеді, шартта ол жоқ. Қанайналым жоқ деу берілген толық қозғалысқа қайшы. Лимфа айналымы қан тамырларының осы тізбегі емес. Тек жүрек ішінде деу артерия мен венаны елемейді. Төрт нұсқа берілген жолды дұрыс жіктемейді.

Қайта орындауға ишара: Тамыр қабырғасынан тыс дене қуысына шығу бар ма, соны тексер.

Ереже: Ашық қанайналымда айналым сұйықтығы тамырлармен ғана шектелмей, дене қуысының кеңістігінде мүшелермен жанасады. Оның жүрекке қайтуы да сақталады. Тұйық жүйеде қан тамырлар жолынан шықпайды. Ашық дегенді ретсіз сыртқа қан кету немесе бүкіл айналымның болмауы деп түсінуге болмайды.

Қолдану: Шартта тамырдан қуыстық кеңістікке шығу және мүшелерді тікелей шаю берілген. Бұл ашық жүйенің анықтаушы белгісі. Сұйықтықтың жүрекке қайтуы оны тұйық етпейді: негізгі айырма — жолдың түгел тамыр ішінде сақталмауы. Айналым түрін осы нақты белгімен анықтаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Тұйық жүйе тамыр ішіндегі жолды талап етеді. Өкпелік шеңбер адамның жүрек-өкпе жолын білдіреді, бұл сипаттамадан шықпайды. Адамның үлкен шеңбері де тұйық. Қозғалыс жоқ деген нұсқа мүшелерді шаю мен қайтуды елемейді. Төртеуі анықтаушы кеңістікті дұрыс сипаттамайды.

Қайта орындауға ишара: «Мүшелерді тікелей шаяды» деген белгіге назар аудар.

Ереже: Үлкен шеңбер сол қарыншадан басталып, қолқа мен дене мүшелерінің тамырлары арқылы өтіп, оң жүрекшеде аяқталады. Ол мүшелерге қан жеткізіп, веналық қайтуды қамтамасыз етеді. Кіші шеңбердің басталуы мен аяқталуы басқа: оң қарыншадан өкпе арқылы сол жүрекшеге келеді.

Қолдану: Шарт тек үлкен шеңбердің шекарасын сұрайды. Сол қарынша қанды денеге айдайды, денеден қайтқан қан оң жүрекшеге келеді. Сондықтан осы жұп дұрыс. Жүрекшенің қарыншаға қан беруі шеңбердің сыртқы жолының орнына жүрмейді; камералар арасындағы қысқа өтуді шеңбермен шатастырмаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Оң қарынша мен сол жүрекше кіші шеңберге тән. Сол жүрекше мен оң қарынша арасында қалыпты тікелей жол жоқ. Оң жүрекше мен сол қарынша толық жүрек-өкпе жолын қажет етеді. Сол қарынша мен сол жүрекше үлкен шеңбердің веналық соңын қате көрсетеді.

Қайта орындауға ишара: Денеге айдайтын камера мен денеден қабылдайтын камераны бөлек тап.

Ереже: Кіші шеңбер оң қарыншадан өкпе артериясы арқылы басталады. Қан өкпе қылтамырларында газ алмасып, өкпе веналары арқылы сол жүрекшеге қайтады. Бұл шеңбердің негізгі міндеті — қан мен өкпедегі ауа арасындағы газ алмасуға жеткізу. Дене мүшелерінің жолы үлкен шеңберге жатады.

Қолдану: Шарт кіші шеңберді толық бағытпен таңдауды сұрайды. Оң қарынша, өкпе тамырлары және сол жүрекше реті дұрыс. Қан алдымен оң жүрекшеден қарыншаға өткен болуы мүмкін, бірақ шеңбердің айдаушы басталуы қарыншада. Басталу мен аяқталуды бүкіл айналымның кез келген бөлігімен алмастырмаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Сол қарынша-дене-оң жүрекше үлкен шеңбер. Оң жүрекшені тікелей өкпеге бастау қарыншаны өткізіп жібереді. Сол жүрекшеден өкпеге кері жол қалыпты бағыт емес. Оң қарыншадан денеге тікелей айдау өкпелік жолды алып тастайды. Төрт тізбек кіші шеңберге сәйкес келмейді.

Қайта орындауға ишара: Өкпеге айдайтын камераны және өкпеден қабылдайтын камераны тап.

Ереже: Өкпе артериясы оң қарыншадан өкпеге оттегі салыстырмалы аз қанды әкеледі. Өкпеде оттек қанға өтіп, көмірқышқыл газы сыртқа шығарылады. Өкпе венасы оттекке байыған қанды сол жүрекшеге қайтарады. Аз немесе көп деген салыстыруды газдың мүлде болмауымен теңестірмейміз.

Қолдану: Шарт екі тамырды өкпелік жолдың алдында және кейін салыстырады. Артериядағы оттек азырақ, венада көбірек дегені дұрыс. Бұл артерия атауы оттек мөлшерін емес, жүректен шығу бағытын білдіретінін де көрсетеді. Газ құрамын жолдағы өкпелік алмасу арқылы түсіндіреміз.

Қате нұсқаларды ажырату: Кері салыстыру газ алмасудың әсерін төңкеріп береді. Екеуінде оттек жоқ деу венаның оттек тасымалын жояды. Көмірқышқыл газы мүлде жоқ деу оның қанда тасымалын елемейді. Атау оттекке байлықты дәлелдейді деу бағыт пен құрамды шатастырады. Төртеуі де дұрыс салыстыру емес.

Қайта орындауға ишара: Қан өкпеге дейін және өкпеден кейін қандай өзгеріске ұшырайды?