Жануарлардың жүрек қан тамырлары жүйесі құрылысының ерекшеліктері мен эволюциясы
22-параграф · Оқулықтың 95–99-беттері
«Биология» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Жануарлардың жүрек қан тамырлары жүйесі құрылысының ерекшеліктері мен эволюциясы» тақырыбы, 22-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Желбезекпен тыныс алатын кәдімгі сүйекті балықтың жүрегінде негізгі айдаушы камералар — жүрекше мен қарынша…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Бір жүрекше және бір қарынша
Жауап нұсқалары
- A.Екі жүрекше және бір қарынша
- B.Бір жүрекше және екі қарынша
- C.Бір жүрекше және бір қарыншадұрыс
- D.Екі жүрекше және екі қарынша
- E.Үш жүрекше және бір қарынша
Түсіндірме
Ереже: Кәдімгі сүйекті балық жүрегінің негізгі айдаушы камералары бір жүрекше мен бір қарынша. Қан әуелі жүрекшеге, одан қарыншаға өтеді. Жүрекке жалғасқан веналық қойнау мен шығару бөлімдері де бар, сондықтан негізгі екі камера дегенді бүкіл жүректе басқа бөлім жоқ дегенге айналдыруға болмайды.
Қолдану: Шарт негізгі жүрекше мен қарыншаны ғана санауды сұрайды және балық түрін шектейді. Сондықтан бір-бірден деген жұп дұрыс. Бұл жауап балықтардың барлық арнайы топтарына бірдей схеманы міндеттемейді. Камера санына қатысты есепте қай бөлімдердің саналғанын ескеру маңызды.
Қате нұсқаларды ажырату: Екі жүрекше мен бір қарынша бақаның негізгі схемасына тән. Бір жүрекше мен екі қарынша бұл балыққа сәйкес емес. Екі-екіден жұп адам жүрегін сипаттайды. Үш жүрекше туралы нұсқа да берілген сүйекті балық құрылысына сәйкес келмейді. Қате жұптар камераларды артық санайды.
Қайта орындауға ишара: Қойнау мен шығару бөлімін негізгі жүрекше және қарынша есебіне қоспа.
Дұрыс жауап: Екі жүрекше және бір қарынша
Жауап нұсқалары
- A.Бір жүрекше және бір қарынша
- B.Екі жүрекше және бір қарыншадұрыс
- C.Бір жүрекше және екі қарынша
- D.Екі жүрекше және екі қарынша
- E.Үш жүрекше және екі қарынша
Түсіндірме
Ереже: Ересек бақада екі жүрекше мен бір қарынша болады. Жүрекшелер арасында перде бар, ал қарынша бір қуыс ретінде қалады. Бір қарынша дегеннен барлық қан міндетті түрде толық әрі біркелкі араласады деген қорытынды шықпайды: ішкі бедер мен шығару құрылымдары қан ағынына әсер етеді.
Қолдану: Шарт ересек бақаны атайды. Сондықтан екі жүрекше мен бір қарынша сәйкес. Балықтың бір жүрекшелі үлгісін немесе құс пен адамның екі қарыншалы үлгісін көшірмейміз. Жауапты жануардың нақты құрылысымен сәйкестендіреміз, су мен құрлықта тіршілік ету белгісінен ғана шығармаймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Бір-бірден жұп кәдімгі балықтың негізгі камералары. Бір жүрекше мен екі қарынша бақаны сипаттамайды. Екі-екіден жұп төрт камералы жүрекке тән. Үш жүрекше мен екі қарынша да бақада жоқ. Қате нұсқалар жүрекше не қарынша санын өзгертіп жібереді.
Қайта орындауға ишара: Алдымен қан қабылдайтын екі бөлімді, содан кейін ортақ айдаушы бөлімді сана.
Дұрыс жауап: Екі жүрекше және екі қарынша
Жауап нұсқалары
- A.Бір жүрекше және бір қарынша
- B.Екі жүрекше және бір қарынша
- C.Екі жүрекше және екі қарыншадұрыс
- D.Бір жүрекше және үш қарынша
- E.Үш жүрекше және бір қарынша
Түсіндірме
Ереже: Адам жүрегінде оң және сол жүрекше, оң және сол қарынша бар. Жүрекшелер қан қабылдайды, қарыншалар оны өкпе не дене тамырларына айдайды. Қалыпты жүректің оң және сол жақтарын перде ажыратады. Камераны қан тамырымен, қақпақшамен немесе жүрек қабатымен шатастырмаймыз.
Қолдану: Шарт төрт камераны түріне қарай жіктеуді сұрайды. Оң мен сол жүрекше екеу, оң мен сол қарынша екеу. Дұрыс нұсқа жалпы төрт санын ғана емес, оның екі-екіден бөлінуін көрсетеді. Бір түрдің санын артық, екіншісін кем санауға болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Бір-бірден жұп адамда екі камераны жоғалтады. Екі жүрекше мен бір қарынша бір қарыншаны елемейді. Бір жүрекше мен үш қарынша жалпы төртке тең болғанмен, түрлері қате. Үш жүрекше мен бір қарынша да дәл сондай жіктеу қатесі. Жалпы санның сәйкестігі жеткіліксіз.
Қайта орындауға ишара: Оң және сол жақтың әрқайсысында қан қабылдайтын және айдайтын бөлім бар.
Дұрыс жауап: Екі жүрекше мен екі қарыншасы бар
Жауап нұсқалары
- A.Екі жүрекше мен екі қарыншасы бардұрыс
- B.Бір жүрекше мен бір қарыншасы бар
- C.Екі жүрекше мен жалғыз қарыншасы бар
- D.Жүрекшелері жоқ, тек екі қарыншасы бар
- E.Тек жүрекшелері бар, қарыншалары жоқ
Түсіндірме
Ереже: Қолтырауын жүрегі төрт негізгі камерадан тұрады: екі жүрекше және екі қарынша. Оның қан ағынын бағыттайтын ерекше тамырлық байланыстары бар. Мұны қарыншалар бір қуыс дегенмен теңестіруге болмайды. Жорғалаушылардың барлығын бірдей үш камералы схемаға сыйғызу қолтырауынды елемейтін қате жалпылау болады.
Қолдану: Шарт жорғалаушы деген кең топты емес, қолтырауынды нақты атайды. Сондықтан екі-екіден жұп дұрыс. Жүрек камераларының бөлінуі мен жүректен тыс аорталық байланысты бөлек қарастырамыз. Арнайы қан ағынының болуы екі қарыншаның анатомиялық бөлінуін жоққа шығармайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Бір-бірден жұп кәдімгі балыққа тән. Екі жүрекше мен жалғыз қарынша қолтырауынды қате үш камералы етеді. Жүрекше жоқ деу қан қабылдайтын бөлімдерді алып тастайды. Қарынша жоқ деу айдаушы бөлімдерді жояды. Төрт нұсқа нақты анатомияға қайшы.
Қайта орындауға ишара: «Жорғалаушы» деген атаудан камера санын бірден шығармай, қолтырауын ерекшелігін ескер.
Дұрыс жауап: Оң және сол қарыншалар толық бөлінген төрт камералы жүрек
Жауап нұсқалары
- A.Екі жүрекшесі бар, бірақ жалғыз ортақ қарынша
- B.Жалғыз жүрекше мен жалғыз қарынша
- C.Жүрекшелер орнына тек ашық дене қуысы
- D.Оң және сол қарыншалар толық бөлінген төрт камералы жүрекдұрыс
- E.Екі қарынша бар, бірақ жүрекшелер мүлде жоқ
Түсіндірме
Ереже: Ересек құстарда екі жүрекше мен екі қарынша болады. Оң және сол қарыншалар толық бөлінген, бұл өкпеге және денеге бағытталған ағындарды жүректің ішінде ажыратуға мүмкіндік береді. Камера саны мен қабырға қалыңдығы басқа белгілер; қалың қабырға өздігінен екі ағынды бөле алмайды.
Қолдану: Шарт көгершіннің оң және сол ағындарын ажырататын құрылысын сұрайды. Төрт камералы және қарыншалары бөлінген нұсқа осы міндетке сәйкес келеді. Бір ортақ қарынша дегенді таңдасақ, ересек құс жүрегінің нақты ерекшелігін жоғалтамыз. Қан ағынының жолын камера құрылысымен байланыстырамыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Ортақ қарынша бақаның схемасына жақын. Бір-бірден камера құсқа тән емес. Ашық дене қуысы жүрекшені алмастырмайды және құстарда қанайналым тұйық. Жүрекше жоқ деген нұсқа қабылдаушы бөлімдерді елемейді. Қате жауаптар ағындарды бөлетін толық жүрек құрылысын бермейді.
Қайта орындауға ишара: Құста өкпелік және денелік ағынның жүрек ішіндегі жолдары бөлек.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Иммунитет Гуморальдық және жасушалық иммунитет
- Жұқпалы аурулар және олардың алдын алу шаралары
- Туа біткен және жүре пайда болған иммунитет түрлері
- Қан топтары және қан құю Резус фактор
- Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері
- Жүрек қан тамырлары жүйесінің аурулары
- Газ алмасу
- Тыныс алу және тыныс шығару механизмдері Кеуде қуысының механизмі
Сұрақтар «Биология» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.