Шәкәрім Құдайбердіұлы Жастарға
10-параграф · Оқулықтың 80–89-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Шәкәрім Құдайбердіұлы Жастарға» тақырыбы, 10-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Жастарға» өлеңінің авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жауап нұсқалары
- A.Абай Құнанбайұлы
- B.Ыбырай Алтынсарин
- C.Міржақып Дулатұлы
- D.Ахмет Байтұрсынұлы
- E.Шәкәрім Құдайбердіұлыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Авторлықты өлеңнің нақты әдеби мұраға жатуымен анықтаймыз.
Қолдану: Өлеңде Шәкәрім жастарды адал еңбек пен білімге шақырады. Абайды ұстаздық өнегенің көзі ретінде көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Өлеңде Абай аталғаны оны өлеңнің авторы етпейді. Ұстаз ретінде ұсынылған тұлға мен сөз айтып отырған ақынды ажырат.
Қайта орындауға ишара: Абайды ұстаз тұтқан, «Еңлік-Кебек» поэмасын жазған ақынды еске түсір.
Дұрыс жауап: Абай
Жауап нұсқалары
- A.Ыбырай
- B.Ахмет
- C.Міржақып
- D.Абайдұрыс
- E.Махамбет
Түсіндірме
Ереже: Өлеңдегі рухани бағыт ақын үлгі етіп ұсынған нақты адамнан танылады.
Қолдану: Ақын Абайды ақыл мен білім алатын дана адам ретінде ұсынады. Сондықтан жастарға көрсетілген рухани бағыт — Абай.
Қате нұсқаларды ажырату: Данышпан іздеу туралы жалпы үндеу кейін нақты есімге ұласады. Ақыл сұралатын тұлғаны өлең авторымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Ал, енді олай болса, кімді алалық деген сұрақтан кейінгі есімді еске түсір.
Дұрыс жауап: Адал еңбек пен білімге ұмтылу
Жауап нұсқалары
- A.Атақ үшін жалған сөйлеу
- B.Еңбексіз пайда табу
- C.Білімді елден жасыру
- D.Өмірді тек ойынға арнау
- E.Адал еңбек пен білімге ұмтылудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Негізгі идея өлеңдегі ақыл іздеу мен әділ табыс туралы үндеуді біріктіреді.
Қолдану: Өлеңдегі ақыл іздеу мен арам айласыз мал табу ойлары білім мен адал еңбекті біріктіреді.
Қате нұсқаларды ажырату: Білімді тек байлық табу амалы деп қысқарту дұрыс емес. Ақын адал мінезді де, саналы ізденісті де талап етеді.
Қайта орындауға ишара: Өлеңдегі арам айласыз мал табу мен дана іздеу ойларын біріктір.
Дұрыс жауап: Адал еңбек пен білімге ұмтылу
Жауап нұсқалары
- A.Айламен табысқа жету
- B.Өзгенің еңбегін иелену
- C.Жалғандықты ақтау
- D.Адал еңбек пен білімге ұмтылудұрыс
- E.Байлықты ғана бағалау
Түсіндірме
Ереже: Адал табыс ұстанымы еңбек жолының моральдық сипатын ескереді.
Қолдану: Арам айладан бас тарту табысты әділ еңбекпен табуды талап етеді. Ақын бұл ұстанымды білім іздеумен байланыстырады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ақын мал табуға қарсы емес. Ол табыстың алдау мен арам айлаға негізделмеуін білім іздеумен қатар қояды.
Қайта орындауға ишара: Табыстың мөлшерін емес, оған жетудің жолын бағала.
Дұрыс жауап: Абайдан ақыл мен өнеге алу
Жауап нұсқалары
- A.Абайдан ақыл мен өнеге алудұрыс
- B.Өз даңқын арттыру
- C.Билікке таласу
- D.Байлықты жасыру
- E.Өнерден бас тарту
Түсіндірме
Ереже: Ұстаз іздеу мақсаты оның тәжірибесі мен даналығын үйренуге бағытталады.
Қолдану: Данышпанды іздеу мақсаты — оның ақылы мен өнегесін үйрену. Өлеңде осы адам Абай деп көрсетіледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Данышпанға жақындау тек атақ үшін емес. Өлеңдегі бағыт рухани және мінездік үлгі алуды көздейді.
Қайта орындауға ишара: Ақын дана адамды жастарға қандай үйрену көзі ретінде ұсынады?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.