XVIII ғасырдың басындағы қазақ орыс қарым қатынасы

Ереже: Қазақ хандығы мен Ресей арасындағы алғашқы елшілік және сауда байланыстары XVI ғасырдан бастап қалыптасқан ретінде қарастырылады. XVIII ғасырда байланыстардың кеңеюі олардың сол кезде ғана басталғанын білдірмейді. Қатынастың басталуы, жандануы және отарлық ықпалдың өсуі әртүрлі кезеңдер. Тарихи уақытты анықтағанда сұрақтың осы үш үдерістің қайсысын сұрап тұрғанын ажырату қажет.

Қолдану: Шарт алғашқы елшілік және сауда қатынастарын береді. Сондықтан XVI ғасыр дұрыс. Кейінгі Ресей империясының бекіністер салуы басқа кезеңге жатады. Бір мемлекетпен байланыс орнату бірден оның құрамына кіру немесе толық саяси тәуелділікке түсу дегенді білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: XIX ғасыр отарлық өзгерістердің кейінгі кезеңі. XVIII ғасыр қатынастар кеңейіп, саяси ықпал күшейген уақыт. XX ғасыр өте кейін. XVII ғасыр байланыстардың жалғасуына қатысты, бірақ сұралған басталу кезеңі емес; төрт ғасыр бастапқы XVI кезеңін алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Алғаш байланыс орнатуды кейінгі кеңею және отарлық өзгерістерден бөл.

Ереже: Строгановтар орыс көпестерінің белгілі әулеті және Орал-Сібір кеңістігіндегі шаруашылық қызметімен байланысты. Қазақтармен сауда байланыстары туралы баяндауда олардың есімі аталады. Сауда әулетін анықтау үшін елін, дәуірін және қызмет кеңістігін бірге салыстырады. Кейінгі өнеркәсіпшілердің танымал болуы олардың XVI ғасырдағы осы байланысқа қатысқанын дәлелдемейді.

Қолдану: Шарт XVI ғасыр, орыс көпестері және Орал-Сібір деген белгілерді береді. Строгановтар сәйкес келеді. Бір ғана бай сауда әулеті болу жеткіліксіз: уақыт пен елдің сәйкестігі де қажет. Сондықтан басқа еуропалық немесе кейінгі өнеркәсіп әулеттерін таңдау қате.

Қате нұсқаларды ажырату: Демидовтер Ресейдің кейінгі өнеркәсіп дамуымен байланысты. Нобельдер кейінгі кезеңдегі кәсіпкерлікпен белгілі. Ротшильдтер еуропалық қаржы әулеті. Медичилер Италиядағы әулет; төрт атау XVI ғасырдағы сұралған орыс көпестерін алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Әулеттің елін және қызмет еткен кезеңін қатар тексер.

Ереже: Қазақстанның Азияға шығатын «кілт пен қақпа» ретінде бағалануы I Петрдің шығыс бағытындағы саяси мүдделерімен байланыстырылады. Бұл бейнелі сипаттама жердің транзиттік және геосаяси маңызын білдіреді, табиғи қақпа нысанын емес. Дәйексөзге ұқсас тұжырымды қолданғанда оны тарихи баяндаудағы атрибуция ретінде беру қажет; бүкіл саясатты жалғыз сөйлеммен толық түсіндіруге болмайды.

Қолдану: Шарт Ресей билеушісін сұрайды. I Петр сәйкес келеді. Елшілік жүргізген адам немесе экспедиция басшысы сол саясатты жүзеге асыруға қатысқанымен, оның мемлекеттік деңгейдегі иесі ретінде автоматты түрде таңдалмайды. Тұлғаның лауазымы осы сұрақта шешуші белгі.

Қате нұсқаларды ажырату: Брянцев елшілік өкілі. Жилин де дипломатиялық қызметпен байланысты. Бухгольц әскери экспедицияны басқарды. Словцов кейінгі тарихшы; төрт тұлға Ресей билеушісі I Петрдің орнына жүрмейді.

Қайта орындауға ишара: Мемлекеттік саясатты билеушіден оның орындаушысы мен кейінгі зерттеушіге ауыстырма.

Ереже: Қайып хан 1716 жылы Ресеймен жоңғарларға қарсы күш біріктіруге ұмтылған тұлға ретінде аталады. Бұл ұсыныс әскери одақ іздеуге қатысты, оны толық саяси бағыну туралы келісіммен теңестіруге болмайды. Қатынас түрін анықтау үшін өтініштің мақсатын және кімге бағытталғанын ескереді. Ұсыныстың болуы оның міндетті түрде жүзеге асқанын немесе қарсы жақ толық қабылдағанын білдірмейді.

Қолдану: Шарт 1716 жылғы жоңғарларға қарсы күш біріктіру туралы ұсынысты сұрайды. Қайып дұрыс. Басқа қазақ хандары да кейін Ресеймен қатынас орнатуға тырысқанымен, нақты дата мен әрекет осы тұлғаға қатысты. Жоңғар билеушісін қазақ ханы ретінде таңдауға болмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Батыр қонтайшы Жоңғарияның XVII ғасырдағы билеушісі. Болат басқа қазақ билеушісі, сұралған ұсыныс иесі емес. Жолбарыс Ұлы жүз ханы. Қалдан Серен жоңғар билеушісі; төрт тұлға 1716 жылғы Қайыптың әрекетін алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Ұсыныстың әскери одаққа қатысты екенін және датасын бірге сақта.

Ереже: Ресей XVIII ғасырдың басында Швециямен ұзақ Солтүстік соғысын жүргізді. Ірі соғыс әскери күшті, қаржыны және саяси назарды басқа бағытқа шоғырландырады. Сондықтан қазақ билеушілерінің ұсыныстарын іске асыруға мүмкіндік шектеулі болды. Бұл бүкіл Ресей саясаты тек осы соғысқа байланысты болды дегенді білдірмейді; сұрақ нақты сыртқы жүктемені анықтайды.

Қолдану: Берілген ұзақ соғыс Швециямен соғысқа сәйкес келеді. Басқа мемлекеттермен Ресейдің әртүрлі уақытта қақтығыстары болуы мүмкін, бірақ осы кезеңдегі негізгі ұзақ соғысты олармен алмастыру дұрыс емес. Уақыт пен соғыстың сипаты бірге тексеріледі.

Қате нұсқаларды ажырату: Османмен қақтығыстар бөлек бағыттағы оқиғалар. Цинмен қатынас сол ұзақ Солтүстік соғыс емес. Парсы жорығы басқа кезең мен міндетке қатысты. Франциямен ірі соғыстар кейінгі дәуірлермен байланысты; төрт нұсқа Швециямен жүргізілген соғысты алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: 1700-жылдардың басындағы Солтүстік соғыстың негізгі қарсыласын еске түсір.