Опера өнері

Ереже: Дәйексөз не мәлімет қолданғанда оның авторын, еңбегін және табылатын орнын көрсету керек. Жарияланған уақыт тарихи контексті түсінуге көмектеседі. Өз сөзімен мазмұндағанда да алынған ойдың дереккөзі аталады; автордың жеке бағасы жалпыға ортақ дәлелденген дерекке айналмайды.

Қолдану: Сөйлем нақты көрсетілім оқиғасын және оның күнін береді. Оны операның алғаш жазылған күнімен немесе кейінгі барлық қойылымның кестесімен теңестіруге болмайды. Дұрыс мазмұндау осы тарихи оқиға шегін сақтайды. Бүгінгі репертуар мен көрсетілім уақытын білу үшін жаңа театр бағдарламасы бөлек тексеріледі.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Премьера 2013 жылғы 21 желтоқсанда өткен.» — Маусым айы желтоқсанмен алмастырылған; хабардың нақты күні сақталмаған.

B) «Осы опера қазір күн сайын міндетті көрсетіледі.» — Тарихи премьера қазіргі тұрақты кестеге кеңейген; жаңа бағдарлама жоқ.

D) «Театрдағы барлық операның премьерасы сол күні өткен.» — Бір көрсетілім барлық шығармаларға таратылған; бастапқы ауқым өзгерген.

E) «Опера міндетті 2013 жылғы 21 маусымда алғаш жазылған.» — Көрсетілім күні шығарманың жазылу уақытымен ауыстырылған; ондай дерек берілмеген.

Қайта орындауға ишара: Берілген күн шығарманың жазылуына ма, аталған көрсетілімге ме қатысты?

Ереже: Ғылыми баяндауда ұғымдар анық беріліп, терминдер бірізді қолданылады және ой логикалық байланыспен дамиды. Тұжырымның қандай дерекке негізделгені көрсетіледі. Мәтіннің ғылыми сипатын тек ұзындығы немесе күрделі сөздерінің саны емес, дәлдігі мен түсіндіру мақсаты айқындайды.

Қолдану: Опера анықтамасында сахналық оқиға мен музыкалық жеткізу бірге берілген. Сондықтан тек сахна болуы операны балеттен ажыратуға жеткіліксіз. Би негізгі құрал деген белгі екінші анықтамаға қатысты. Терминді таңдағанда шарттағы айрықша қызметті бөліп, тақырыптас өнер түрлерін орынсыз теңестірмейміз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Музыканың бар болуы оқиғаның міндетті жоқтығы.» — Анықтама музыка арқылы оқиға дамуын береді; екі белгі негізсіз қарсы қойылған.

C) «Тек көрме залында бір суреттің көрсетілуі.» — Сахналық оқиға мен ән жоқ; басқа өнер нысаны берілген.

D) «Кез келген мәтіннің сахнасыз үнсіз оқылуы.» — Музыкалық-сахналық қызмет жоқ; шарттағы опера анықтамасына сәйкес келмейді.

E) «Оқиғаның негізгі би қимылдарымен дамуы.» — Бұл шарттағы балет анықтамасына қатысты; операның әндік жеткізу белгісі емес.

Қайта орындауға ишара: Екі анықтаманың қай жеткізу құралы негізгі айырма болып тұр?

Ереже: Сөздің мазмұны, құрылымы мен тілдік құралдары адресатқа және қарым-қатынас мақсатына сай таңдалады. Бір деректі ғылыми түсіндіру, ресми хабарлау немесе көркем бейнелеу әртүрлі тәсілмен жүзеге асады. Стильді анықтағанда тақырыппен бірге мәтіннің қызметін де ескереміз.

Қолдану: Тыңдаушы атауды бұрын білмеуі мүмкін. Жанр мен негізгі ерекшелікті қысқа ашу жаңа ұғымды түсінуге көмектеседі. Барлық тарихи детальді ұзақ тізу таныстыру уақытын ауырлатады, ал түсіндірмесіз атау тыңдаушыға толық мағына бермеуі мүмкін. Мазмұн аудиторияның білімі мен кездесу мақсатына сай іріктеледі.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Шығарма атауын мүлде айтпай, тек театрды мақтау.» — Жеке туындыны таныстыру нысаны жоғалады; жанр мен ерекшелік ашылмаған.

B) «Барлық репликаны толық оқып, қысқа таныстыруды тоқтату.» — Мақсат пен уақытқа сай іріктеу жоқ; жаңа ұғымды түсіндіру толық мазмұнмен алмастырылған.

D) «Тыңдаушы атауды міндетті біледі деп қабылдау.» — Алдын ала білім туралы дерек жоқ; аудитория қажеттілігі тексерілмеген.

E) «Атауды бірнеше рет айтып, еш түсіндірме қоспау.» — Қайталау жанр мен мазмұн туралы жаңа тірек бермейді; таныстыру түсініксіз қалуы мүмкін.

Қайта орындауға ишара: Жаңа атауды білмейтін тыңдаушыға оны түсіну үшін қандай тірек қажет?

Ереже: Сыни пікір нақты туындыны талдап, оның жетістігі мен кемшілігін мәтіндік дәлел арқылы бағалайды. Жалаң ұнату, авторды кемсіту немесе мазмұнды толық қайталау талдаудың орнына жүрмейді. Бағалау өлшемі ашық болуы тиіс: құрылым, тіл, образ немесе дәлел сапасы. Бір шектеу бүкіл шығарманы міндетті жарамсыз етпейді.

Қолдану: Ортақ мәселе салыстыруға негіз болады, бірақ дәуірдің жағдайы, тұлғалары және нәтижесі түгел бірдей болуға міндетті емес. Сыншы ұқсастық пен айырманы қатар сақтағанда тарихи параллель дәл беріледі. Бірдей қиындық атауы барлық деректің қайталануына кепілдік емес; көркем талдау құжаттық сәйкестікті алмастырмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: B) «Екі дәуірдің барлық тұлғасы мен оқиғасы дәлме-дәл бірдей.» — Ортақ мәселе толық сәйкестікке кеңейген; мұндай деректер салыстырылмаған.

C) «Екі дәуір туралы салыстыру мүлде жасалмаған.» — Шарттағы нақты талдау әрекеті терістелген; ортақ мәселе еленбеген.

D) «Бір ұқсастық болса, тарихи айырмалардың бәрі жоқ.» — Ұқсастық айырманы жоймайды; салыстыру ауқымы негізсіз абсолюттенген.

E) «Опера барлық кейінгі саяси оқиғаны алдын ала дәл есептеген.» — Көркем параллель болашақтың толық болжамына өзгерген; өлшеу не есеп берілмеген.

Қайта орындауға ишара: Ортақ белгі екі дәуірдің барлық жағдайын теңестіре ме?

Ереже: Сыни пікір нақты туындыны талдап, оның жетістігі мен кемшілігін мәтіндік дәлел арқылы бағалайды. Жалаң ұнату, авторды кемсіту немесе мазмұнды толық қайталау талдаудың орнына жүрмейді. Бағалау өлшемі ашық болуы тиіс: құрылым, тіл, образ немесе дәлел сапасы. Бір шектеу бүкіл шығарманы міндетті жарамсыз етпейді.

Қолдану: Сұрақтың қайталануы ойдың шешілмегенін, әуеннің созылуы сол күйдің ұзаруын сезіндіруі мүмкін. Сыншы көріністегі тіл мен музыка байланысына сүйенеді. Бұл бүкіл көрерменде бірдей әсер өлшенді деген хабар емес. Әуеннің көркем қызметі нақты берілген орындау арқылы талданады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Музыка болмағандықтан, сұрақ тек үнсіз жазылған.» — Созылыңқы әуен берілген; орындау құралдары кері сипатталған.

B) «Операның барлық көрерменге бірдей әсер етуі міндетті.» — Жалпы қабылдау дерегі жоқ; сыншының түсіндіруі өлшенген абсолютті нәтижеге ауысқан.

C) «Көріністегі барлық күмән толық шешіліп қойған.» — Қайталанған сұрақ шешілудің толық дәлелі емес; жаңа нәтиже қосылған.

D) «Кейіпкер сұрақты ешқашан айтпаған.» — Қысқа сұрақ шартта бар; талдау нысаны негізсіз терістелген.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ пен әуеннің қандай ортақ қайталану белгісі күйді күшейтеді?