Қоғамдық-саяси ойдың бастауы және дамуы

Ереже: Мемлекеттерді ажыратқанда олардың мәдени туыстығымен бірге құрылған кезеңін де тексереді. Түрік қағанатының құрылуы 552 жылмен байланыстырылады.

Қолдану: Шарт ерте ортағасырлық бастапқы қағанат пен нақты жылды қатар береді. Сондықтан Түрік қағанаты таңдалады. Кейінгі түркі мемлекеттерінің болуы бір саяси құрылымның атауы мен шекарасы ғасырлар бойы өзгермеді дегенді білдірмейді; тарихи сабақтастық пен институттардың өзгеруі бірге қарастырылады.

Қате нұсқалар: A) Батыс Түрік қағанаты алғашқы қағанат бөлінгеннен кейін қалыптасты. Оның атауын 552 жылы құрылған бастапқы бірлестікпен алмастыру кезеңдерді шатастырады.

B) Түргеш мемлекеті түркі мемлекеттілігінің кейінгі кезеңіне жатады. Сұрақ ерте қағанаттың құрылуын сұрайды, сондықтан кейінгі мұрагер мемлекет сәйкес емес.

D) Қарахан мемлекеті одан бірнеше ғасыр кейін қалыптасты. Мемлекеттің түркілік сипаты бар болғанымен, бұл ортақ белгі 552 жылға сәйкестігін дәлелдемейді.

E) Қыпшақ бірлестігі кейінгі ортағасырлық тарихи үдеріспен байланысты. Сұрақтағы нақты жылды жалпы түркілік сабақтастықпен алмастырып жауап беруге болмайды. Ишара: Алғашқы қағанат пен оның кейінгі мұрагерлерін ажырат.

Ереже: Қоғамдық-саяси идеяны түсіндіру үшін тұжырымдағы негізгі қатынасты анықтайды. Заңның мазмұны мен оның орындалуы өзара байланысты, бірақ бірдей ұғым емес.

Қолдану: Берілген ой екі шартты ұштастырады: жақсы ереже болуы және оны адамдардың әділ қолдануы. Сондықтан дұрыс жауап осы екі деңгейдің байланысын сақтайды. Бұл Анахарсистің көзқарасына арналған мағыналық тапсырма; сөйлем дәлме-дәл тарихи дәйексөз ретінде ұсынылмайды.

Қате нұсқалар: B) Бұл жауап мәтін мен орындаудың айырмасын жояды. Шартта жақсы заңның өзі жеткіліксіз екені айтылып, оны іске асыратын адамдарға талап қойылған.

C) Мұнда заңнан бас тарту ұсынылмаған. Әділ орындаушылар туралы ой жақсы заңды толықтырады, оның қажеттілігін жоққа шығармайды.

D) Құжаттың ұзындығы оның әділ қолданылуының өлшемі емес. Берілген тұжырым мәтін көлемін емес, орындаушының әрекетін бағалайды.

E) Таныстыққа қарай ережені өзгерту әділ қолдануға қарсы келеді. Шарттағы талап заңды жеке пайдаға бейімдеуді емес, әділ орындауды білдіреді. Ишара: Құжат пен оны орындайтын әрекетті екі бөлек деңгей ретінде қара.

Ереже: Заң алдындағы теңдік ортақ ережені әлеуметтік мәртебеге немесе жеке байланысқа қарамай қолданумен сипатталады. Оқу жағдайының талабы нақты берілген.

Қолдану: Таныс пен бейтанысқа бір өлшем қолдану ғана шарттағы талапты сақтайды. Бұл барлық қатысушының жетістігі бірдей болады деген сөз емес: әрекеті әртүрлі болса, бірдей ережемен шығарылған нәтижелері де әртүрлі болуы мүмкін. Тең өлшем мен тең нәтиже ажыратылады.

Қате нұсқалар: B) Байлыққа қарай жеңілдік беру ортақ өлшемді бұзады. Шарт әлеуметтік жағдай емес, бір ережені бәріне қолдану талап етілетінін көрсетеді.

C) Жеке бедел нәтижені өзгертудің негізі ретінде алынған. Бірдей өлшем қолданылмағандықтан, бұл заң алдындағы теңдікке сәйкес келмейді.

D) Шағымға қолжетімділік таныстықпен шектеледі. Теңдік тек соңғы бағаға емес, сол бағаны әділ тексеру мүмкіндігіне де қатысты.

E) Лауазым ортақ әрекет өлшемін алмастырады. Шарт бірдей ереже қолдануды талап етеді, сондықтан тұлғаның мәртебесін негізгі критерий ету дұрыс емес. Ишара: Шешімді әрекет анықтай ма, әлде адамның мәртебесі ме?

Ереже: Саяси ойда аумақ тек табиғи ресурс емес, қоғамның өмір сүруі мен мемлекеттік дербестіктің кеңістіктік негізі ретінде бағалануы мүмкін.

Қолдану: Сұрақ Мөденің жерге берген саяси мағынасын сұрайды. Дұрыс жауап аумақты сақтау мен дербестіктің байланысын көрсетеді. Бұл тарихи идеяны түсіндіру бүгінгі шекараға талап қоюды білдірмейді; әр кезеңнің аумақтық жағдайы өз деректері бойынша қарастырылады.

Қате нұсқалар: A) Бұл аумақты әулеттің жеке меншік мәселесіне айналдырады. Шартта жер мемлекеттің негізі ретінде бағаланғандықтан, мәселе жеке мұрадан кеңірек: халық пен мемлекеттің дербестігіне қатысты.

B) Сауда табысы аумақтың экономикалық қырына қатысты. Бірақ жерді мемлекеттің негізі деу оны тек сауда кірісімен шектемейді; аумақтық дербестік те негізгі мәселе.

C) Мұнда аумақ пен халық тіршілігінің байланысы ескерілмеген. Мемлекеттің негізі туралы ой жай дипломатиялық рәсімді емес, халық өмір сүретін кеңістік пен дербестікті қамтиды.

D) Жер беру туралы дипломатиялық амал аумақты сақтаудан басқа мақсатқа сүйенеді. Шарттағы негізгі ұстаным аумақты келісім құралына айналдыру емес, оның мемлекет үшін маңызын тану. Ишара: Жердің жеке мүліктік емес, мемлекеттік қызметін ізде.

Ереже: Иерархиялық құрылымдағы жалпы сан деңгейлердің берілген мөлшерлерін көбейту арқылы табылады. Есептің толық шартын тарихи армияның нақты санынан ажырату қажет.

Қолдану: Бір жүздік 10×10=100 адамнан тұрады. Үш жүздік 3×100=300 адам болады. Бұл арнайы берілген оқу құрылымының есебі; нәтиже Мөде әскерінің толық тарихи саны туралы мәлімдеме емес. Әр көбейткіштің нені білдіретінін атау қате деңгей қосудан сақтайды.

Қате нұсқалар: A) Үш жүздіктегі 30 ондық дұрыс саналғанымен, әр ондықтағы 10 адам есепке алынбаған. Бөлім саны мен адам саны бірдей емес.

B) Бұл бір жүздіктің саны ғана. Шарт үш жүздікті сұрайды, сондықтан соңғы көбейткішті елемеуге болмайды.

D) Мұндай сан 10 жүздікке сәйкес келеді. Шартта 3 жүздік берілгендіктен, ондық жүйенің атауы барлық көбейткішті 10 етуге негіз болмайды.

E) Бұл есепке артық ондық көбейткіш қосылған. Үш жүздік үшін 3×10×10 жеткілікті, тағы 10-ға көбейту шартта жоқ деңгей енгізеді. Ишара: Алдымен бір жүздікті есепте, содан кейін үшке көбейт.