Экологиялық дүниетаным
58-параграф · Оқулықтың 175–178-беттері
«Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Экологиялық дүниетаным» тақырыбы, 58-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Оқушы су үнемдеудің маңызын біледі, бірақ өз қолдануын өлшемей, ақаулы кранды елемейді. Білімді әрекетке…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қолдану мен жоғалтуды бақылап, ақауды жою және нәтижені салыстыру
Жауап нұсқалары
- A.Қолдану дерегін өлшемей, үнем болды деп жариялау
- B.Маңызын жатқа қайта айту, әрекетті өзгертпеу
- C.Қолдану мен жоғалтуды бақылап, ақауды жою және нәтижені салыстырудұрыс
- D.Басқа адамдарды кінәлап, өз жағдайын тексермеу
- E.Тек су туралы плакат санын көбейту
Түсіндірме
Ереже: Экологиялық мәдениет біліммен бірге негізделген жауапты әрекетті қамтиды. Нәтижені өлшеу әрекеттің нақты әсерін бағалауға көмектеседі.
Қолдану: Шарт білім бар, әрекет пен бақылау жоқ екенін береді. Ақауды жою және қолдануды салыстыру осы олқылықты түзетеді.
Қате нұсқалар: A) Нәтижеге дәлел жоқ; бақылау керек.
B) Білім қайталанады, бірақ нақты су жоғалту азаймайды.
D) Берілген жеке әрекет пен ақау назардан тыс қалады.
E) Ақпарат жұмысын орындау нақты қолдану мен ақауды басқаруды алмастырмайды. Ишара: Таңдалған қадам нақты қандай ресурс жоғалтуды азайтады?
Дұрыс жауап: Пәнаралық экологиялық талдау
Жауап нұсқалары
- A.Пәнаралық экологиялық талдаудұрыс
- B.Экологияны тек өсімдік атаулары тізімімен шектеу
- C.Тек бір пәннің терминін жаттау
- D.Барлық пән деректерін байланыстырмай бөлек атау ғана
- E.Ғылыми деректің орнына тек жеке пікір қолдану
Түсіндірме
Ереже: Экологиялық жүйелер биологиялық, химиялық, физикалық және адам әрекетіне байланысты ықпалдарды біріктіреді. Пәнаралық талдау олардың байланысын түсінуге көмектеседі.
Қолдану: Өзен жобасы құрам, тіршілік, ағын және пайдалану деректерін қатар алады. Сондықтан бірнеше пәннің әдісін байланыстыратын тәсіл сәйкес.
Қате нұсқалар: B) Химиялық, физикалық және әлеуметтік ықпалдар да берілген.
C) Шарт бірнеше үдеріс пен адам әрекетін зерттеуді қамтиды.
D) Тәсіл көрсеткіштердің өзара байланысын түсіндіруді қажет етеді.
E) Жоба өлшеу мен зерттеуге сүйенеді, пікірмен ғана шектелмейді. Ишара: Зерттеу бір механизммен шектелген бе, әлде байланысқан бірнеше саланы қамти ма?
Дұрыс жауап: Экологиялық шешім білім, құқықтық тәртіп және жауапты мінез-құлықты бірге қажет етеді
Жауап нұсқалары
- A.Заң атауын білсе, ағзаның мекен талаптарын қарамауға болады
- B.Ғылыми ақпарат болса, заң талаптарын елемеуге болады
- C.Экологиялық шешім білім, құқықтық тәртіп және жауапты мінез-құлықты бірге қажет етедідұрыс
- D.Жақсы ниет болса, дерек тексеру қажетсіз
- E.Табиғатты қорғау тек эстетикалық талғаммен шешіледі
Түсіндірме
Ереже: Экологиялық білім табиғи байланыстарды түсіндіреді, құқықтық білім әрекет тәртібін нақтылайды, жауапкершілік оны орындауға бағыттайды. Бұл бөліктер бірін-бірі толықтырады.
Қолдану: Жоба үш бағытты бірге қамтиды. Сондықтан ғылыми түсінікті ережемен және нақты әрекетпен байланыстырады.
Қате нұсқалар: A) Режим биологиялық қажеттіліктерді түсінуді алмастырмайды.
B) Білім құқықтық режимді автоматты жоймайды.
D) Ниет нәтижеге ғылыми дәлел бермейді.
E) Көркемдік дерек, құқық және тіршілік жағдайларын толық алмастырмайды. Ишара: Шешімнің ғылыми негізі, тәртібі және орындалуы бар ма?
Дұрыс жауап: Дереккөзді, ағаштың нақты сіңіру мөлшерін, уақытын және шығарынды көлемін тексеру
Жауап нұсқалары
- A.Тек суреті әдемі болғандықтан мәліметті қабылдау
- B.Дереккөзді, ағаштың нақты сіңіру мөлшерін, уақытын және шығарынды көлемін тексерудұрыс
- C.Жазбаны көп адам бөліскендіктен міндетті дұрыс санау
- D.Бір абсолют сөйлемді барлық ағаш пен жағдайға тарату
- E.Тексерусіз барлық орман отырғызуды пайдасыз деп жариялау
Түсіндірме
Ереже: Сыни бағалау тұжырымның ауқымы мен дәлелін тексереді. Абсолют өтем туралы сөз үшін сіңіру және шығарындының нақты өлшемдері қажет.
Қолдану: Кез келген көлем деген шексіз жалпылау берілген. Сондықтан сандық негізді тексеріп, орманның пайдасын да, шегін де нақтылау дұрыс.
Қате нұсқалар: A) Көркем сурет сандық тұжырымның дұрыстығын дәлелдемейді.
C) Таралу саны ғылыми дәлелдің орнына жүрмейді.
D) Сіңіру орта, түр, өсу және уақытқа тәуелді.
E) Қате жалпылау нақты пайдалы әрекетті түгел жоққа шығаруға негіз емес. Ишара: Мәлімдемедегі «кез келген» сөзін қандай өлшемдер растай алады?
Дұрыс жауап: Жинаудан кейінгі тасымалдау мен өңдеу тізбегін де ұйымдастыру
Жауап нұсқалары
- A.Бөлек жәшік бар болғандықтан барлық қалдық міндетті қайта өңделді деу
- B.Тек жәшіктердің түсін қайта өзгерту
- C.Араласқан қалдық туралы деректі жасыру
- D.Бөлек жинау ешқашан пайдалы емес деп толық бас тарту
- E.Жинаудан кейінгі тасымалдау мен өңдеу тізбегін де ұйымдастырудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Экологиялық әрекет бүкіл ресурстық тізбек бойынша бағаланады. Бастапқы бөлу кейінгі тасымалдау мен өңдеуге жалғасса ғана мақсатына жетеді.
Қолдану: Жәшіктер алғашқы қадамды қамтамасыз еткен, бірақ кейінгі араластыру нәтижені әлсіретеді. Түзету дәл осы үзілісті шешуі тиіс.
Қате нұсқалар: A) Жинау толық өңдеу тізбегінің тек бір бөлігі.
B) Түс кейінгі араластыру мәселесін тікелей шешпейді.
C) Бұл шынайы нәтиженің тексерілуін әлсіретеді.
D) Мәселе тізбектің жалғасында; оны түзетуге болады. Ишара: Материал жәшіктен кейін қайда және қандай күйде барады?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.