Ортағасырлық қалалар мен өнердің даму ерекшеліктері
7-параграф · Оқулықтың 33–38-беттері · Сұрақ оқулықтың 33-бетіне негізделген
«Дүниежүзі тарихы» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Ортағасырлық қалалар мен өнердің даму ерекшеліктері» тақырыбы, 7-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Ортағасырлық қалалардың өсуіне қандай еңбек бөлінісі негіз болды?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қолөнердің ауыл шаруашылығынан бөлінуі
Жауап нұсқалары
- A.Егіншіліктің мал шаруашылығынан бөлінуі
- B.Әскери қызметтің сарай басқаруынан бөлінуі
- C.Діни қызметтің ауыл қауымынан бөлінуі
- D.Жер иелігінің мұрагерлер арасында бөлінуі
- E.Қолөнердің ауыл шаруашылығынан бөлінуідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ауылдағы өнімділік артқанда маманданған қолөнершілер пайда болып, сауда орталықтары өсті.
Қолдану: Ауылда азық өндірісі артып, бір бөлік адамдар жеке шеберлікке мамандана алды, айырбасқа шығатын бұйым көбейді. Шеберлер мен сатып алушылардың шоғырлануы қалалық қоныстардың өсуіне жағдай жасады; егіншілік сонымен бірге сақталды.
Қате нұсқаларды ажырату: Бұл бөліністер басқа қоғамдық өзгерістерді сипаттайды. Қала өсуін түсіндіру үшін өнімін айырбастайтын арнайы шеберлердің ауыл шаруашылығынан бөлінуін қарастыру керек; жерді мұраға бөлу кәсіби еңбек бөлінісіне тең емес.
Қайта орындауға ишара: Азық өндіруші мен бұйым жасайтын шебердің еңбегі қалай ажырағанын ойлан.
Дұрыс жауап: Алымнан құтылып, тапсырыс беруші іздеу үшін
Жауап нұсқалары
- A.Қалада феодалдық барщинаны тұрақты атқару үшін
- B.Қолөнердің орнына қауым егістігін өңдеу үшін
- C.Қала мырзасына жеке әскери қызмет өтеу үшін
- D.Алымнан құтылып, тапсырыс беруші іздеу үшіндұрыс
- E.Шеберхананы жабып, жер үлесін жалға алу үшін
Түсіндірме
Ереже: Феодалдар бұйымның бір бөлігін тегін алған; еркін нарық іздеу қолөнершілерді жаңа қоныстарға жетеледі.
Қолдану: Поместьеде шебер өнімінің бір бөлігін мырзаға берді, ал жаңа қоныста тапсырыс пен сатып алушы табуға мүмкіндік іздеді. Бұл қозғалыс кәсібінен бас тартумен емес, сол кәсіпті өзіне тиімді жағдайда жалғастыру ниетімен байланысты болды.
Қате нұсқаларды ажырату: Бұл нұсқалар шебердің кәсібін тастауын немесе бұрынғы тәуелділігін күшейтуін білдіреді. Қалаға көшу тапсырыс табуға және поместье міндетінен құтылуға мүмкіндік берді; қолөнерді дамыту ниетін басқа кәсіпке ауысумен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Шебер өз бұйымын кімге және қандай жағдайда өткізуге ұмтылғанын анықта.
Дұрыс жауап: Жол торабы мен өзен өткелі
Жауап нұсқалары
- A.Жол торабынан алыс, өткелі жоқ тау бөктері
- B.Өзен өткелінен алыс, қатынасы қиын батпақты алқап
- C.Жол торабы мен өзен өткелідұрыс
- D.Керуен бағытына қосылмаған тұйық орман іші
- E.Егіншілік ауылдарымен байланысы әлсіз шалғай жайылым
Түсіндірме
Ереже: Жол мен өткел адамдар және тауар қозғалысын біріктіріп, саудаға мүмкіндік берді.
Қолдану: Адамдар мен тауар тұрақты өтетін жерде айырбас, қонақтау және шебер қызметіне сұраныс өсті. Өзеннен өту мен жолдардың түйісуі нарыққа қатынауды жеңілдетті; қолайлы орын қала өсімінің бір факторы ғана болды.
Қате нұсқаларды ажырату: Барлық орынға қоныс салуға болар еді, бірақ қала өсуіне тұрақты адам және тауар қозғалысы қажет. Сұрақтағы қолайлы орын осы қатынасты тоғыстырады; қоршаған жердің бар болуы сауда торабының артықшылығын өздігінен бермейді.
Қайта орындауға ишара: Сатушы мен сатып алушы жиі кездесетін көлік торабын ізде.
Дұрыс жауап: Қамал
Жауап нұсқалары
- A.Базар салығы
- B.Әскери жасақ
- C.Мектеп
- D.Қамалдұрыс
- E.Кітап
Түсіндірме
Ереже: Кейбір қалалар феодал бекінісі айналасында өсті; атаудағы «бург» осы шығу тегін сақтайды.
Қолдану: Кейбір қоныстар бекініс төңірегінде өсіп, сол құрылыстың атауын сақтап қалды. Сондықтан қала атауының бір бөлігін түсіндіру оның бастапқы қорғаныстық орталығын тануға көмектеседі; әр «бург» бүкіл тарихы бірдей қала деген сөз емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Мектеп, салық немесе кітап атаулары бұл сөздің негізгі мағынасы емес. Қала кейін сауда орталығына айналса да, оның атауындағы тарихи бекініс белгісі бұрынғы қалыптасу жағдайын көрсете алады.
Қайта орындауға ишара: Қала атауындағы бөлікті қоныс қорғанған бекініспен байланыстыр.
Дұрыс жауап: Ратуша
Жауап нұсқалары
- A.Ратушадұрыс
- B.Гильдия үйі
- C.Собор
- D.Университет
- E.Керуен-сарай
Түсіндірме
Ереже: Ратуша қалалық басқару жүргізілген ғимарат болды.
Қолдану: Қалалық кеңес жиналып, әкімшілік құжаттар жүргізетін үй өзіндік басқарудың көрінетін орталығы болды. Оның қызметі ғибадатхана немесе феодалдың жеке шаруашылығынан бөлек; ғимарат атауын онда атқарылған қоғамдық міндет арқылы анықтаймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Бұлар да қоғамдық немесе сауда ғимараттары, бірақ қала кеңесінің үйі емес. Гильдия кәсіби бірлестікке, собор діни қызметке, университет білімге, керуен-сарай саудагердің аялдауына қатысты; ғимаратты оны пайдаланған мекемемен сәйкестендір.
Қайта орындауға ишара: Кеңес жиналысы мен қалалық іс жүргізу өткізілген ғимаратты анықта.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Византия Римнің мұрагері
- Киев Русінің құрылуы
- Феодалдық қоғамның негізгі белгілері мен ерекшеліктері
- Феодалдық қоғамның әлеуметтік құрылымы
- Ислам дінінің пайда болуы Араб халифаты
- Мұсылман әлемі мәдениетінің дамуы
- Крест жорықтарының себептері барысы мен салдары
- Крест жорықтарынан кейінгі христиандық Еуропа және мұсылман әлемі
Сұрақтар «Дүниежүзі тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.