Халықтардың ұлы қоныс аудару дәуірі және Батыс Рим империясының құлауы
2-параграф · Оқулықтың 8–12-беттері · Сұрақ оқулықтың 8-бетіне негізделген
«Дүниежүзі тарихы» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Халықтардың ұлы қоныс аудару дәуірі және Батыс Рим империясының құлауы» тақырыбы, 2-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Батыс Рим империясының әлсіреуіне құл еңбегі неге әсер етті?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Құлдар өнімді арттыруға мүдделі болмады
Жауап нұсқалары
- A.Құлдар өнімді арттыруға мүдделі болмадыдұрыс
- B.Құлға өнімнің негізгі бөлігі жеке табыс болып қалды
- C.Құл еңбегінің нәтижесі еркін жалдау ақысымен төленді
- D.Құлдың міндеті өнімділігінен тәуелсіз еркін келісілді
- E.Құл шаруашылығында жеке ынтаға негізделген жарыс басым болды
Түсіндірме
Ереже: Мәжбүрлі еңбек пен еңбекақының болмауы еңбек өнімділігін төмендетіп, шаруашылық дағдарысын күшейтті.
Қолдану: Мәжбүрлі жұмысшы өнімді көбейтуден жеке пайда көрмесе, еңбекке ынтасы төмен болуы мүмкін. Бұл шаруашылық дағдарысын түсіндіретін фактор, бірақ империяның құлауын тек бір экономикалық себепке тіреу тарихи жағдайды толық ашпайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Бұл пайымдар құл еңбегін еркін жалдау немесе өнімге жеке мүдделілік бар жүйе ретінде көрсетеді. Мәжбүрлі еңбек жағдайында жұмысшы нәтиженің көбейгенінен тікелей пайда алмауы мүмкін; жүйенің осы ерекшелігін басқа еңбек қатынасымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Еңбек нәтижесінен пайда көрмеу адамның өнімді арттыру ынтасына қалай әсер ететінін ойлан.
Дұрыс жауап: Оны уағыздауға еркіндік берді
Жауап нұсқалары
- A.Христиандықты бірден жалғыз мемлекеттік дін деп бекітті
- B.Шіркеу ұйымын империядан тыс жерге көшіруге міндеттеді
- C.Христиандарға қоғамдық құлшылықты тыйым салды
- D.Христиандықтың орнына бұрынғы құдайларға табынуды міндеттеді
- E.Оны уағыздауға еркіндік бердідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Константин тұсында бұрын қудаланған дінге еркіндік берілуі шіркеудің қоғамдық рөлін арттырды.
Қолдану: Константин тұсында қудалауды тоқтатып, христиандықты ашық ұстануға мүмкіндік беру маңызды өзгеріс болды. Дінге еркіндік беру мен оны кейін мемлекеттік дінге айналдыру екі бөлек саяси қадам екенін ажыратамыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Еркін ұстануға рұқсат ету мен жалғыз мемлекеттік дін деп бекіту екі бөлек тарихи қадам. Қоғамдық құлшылыққа тыйым немесе бұрынғы культке мәжбүрлеу қудалауды тоқтату саясатына қарсы; Константин кезіндегі өзгерісті кейінгі шешіммен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Бұрын қудаланған дінді ашық ұстануға берілген құқықты анықта.
Дұрыс жауап: Жатжерлік адам
Жауап нұсқалары
- A.Империя азаматтығын алған адам
- B.Рим әскеріндегі жалдамалы жауынгер
- C.Жатжерлік адамдұрыс
- D.Империядағы еркін жер иесі
- E.Қалалық қауымның толық құқықты мүшесі
Түсіндірме
Ереже: Бұл атау грек-рим ортасынан тыс халықтарға қолданылған; олардың өзіндік атауы емес.
Қолдану: Грек-рим авторлары өз тілдік және мәдени ортасынан тыс халықтарды осылай атады. Сондықтан сөзді сол авторлардың сыртқы жіктеуі ретінде түсіну керек; ол әр халықтың өз атауын немесе нақты мемлекеттік лауазымын алмастырмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Азаматтық, әскери қызмет пен жер иелену адамның құқықтық немесе кәсіби мәртебесін сипаттайды. Ал бұл атау грек-рим тілдік ортасынан тыс адамға қолданылған; сыртқы мәдени жіктеуді нақты заңдық топтың атауы деп қабылдама.
Қайта орындауға ишара: Сөзді қолданған авторлар өздерінен тыс тілде сөйлейтіндерге қалай қарағанын ескер.
Дұрыс жауап: Друидтер
Жауап нұсқалары
- A.Брахмандар
- B.Друидтердұрыс
- C.Магтар
- D.Ламалар
- E.Епископтар
Түсіндірме
Ереже: Друидтер діни қызметпен қатар сот және қоғамдық мәселелерді шешуге қатысқан.
Қолдану: Бұл топ кельттердің діни рәсімдерімен ғана шектелмей, қоғамдық даулар мен білімді сақтауға да қатысты. Дұрыс атауды табу үшін қызметін және қай халықтың ортасында болғанын бірге салыстыру қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Бұл атаулар да діни қызметпен байланысты, бірақ өзге мәдени дәстүрлерге жатады. Тек абыздық қызметтің ұқсастығы жеткіліксіз: сұрақ кельт қоғамындағы атауды сұрайды; үнді, ирандық, буддалық не христиандық қызметкер атауын ауыстырма.
Қайта орындауға ишара: Кельттердің діни және қоғамдық мәселелерге қатысқан білімді абыздар тобын еске түсір.
Дұрыс жауап: Егіншілік пен мал өсіру
Жауап нұсқалары
- A.Жеміс бағы мен жүзім шаруашылығы
- B.Суармалы күріш пен жібек шаруашылығы
- C.Егіншілік пен мал өсірудұрыс
- D.Зәйтүн өсіру мен теңіз балықшылығы
- E.Көшпелі түйе өсіру мен керуен саудасы
Түсіндірме
Ереже: Герман қауымдары жер өңдеуді жетілдіріп, ірі қара өсірді; бұл халық санының өсуіне жағдай жасады.
Қолдану: Герман қауымдары жер өңдеп, үй малын өсіру арқылы азық алды. Қолөнер мен айырбас болғанымен, сұрақ ауылдық күнкөрістің негізгі жұбын сұрайды; бүкіл шаруашылықты жалғыз қалалық кәсіпке теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Негізгі кәсіп жұбын таңдағанда аймақтың табиғатын ескереміз. Күріш пен жібек, зәйтүн немесе түйе керуендері басқа шаруашылық орталарды сипаттайды; ерте герман қауымдарының күнкөрісін жер өңдеу мен үй малын қатар өсіру арқылы түсіндіреміз.
Қайта орындауға ишара: Азық өндіретін жер өңдеу мен үй жануарларын өсіруді қатар қарастыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Дүниежүзі тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.