Моңғол империясы

Ереже: Темүжін ұлы хан болып сайланғаннан кейін Шыңғысхан атағын алды.

Қолдану: Сұрақ адамның билікке дейінгі есімін сұрайды. Темүжін тайпаларды біріктіргеннен кейін Шыңғысхан деген билеушілік атақпен белгілі болды; сондықтан жеке есім мен кейінгі атақты ажырату қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Үгедей оның ұлы әрі мұрагері, Бату немересі, Жебе мен Сүбедей қолбасшылары болды. Олардың ешқайсысын Шыңғысханның бастапқы есімімен теңестіруге болмайды.

Қайта орындауға ишара: Билікке дейінгі жеке есім мен құрылтайда алған атақтың айырмасын ізде.

Ереже: Онон бойындағы құрылтай тайпаларды бір билікке біріктіруді бекітті.

Қолдану: 1206 жылғы құрылтай тайпалардың ортақ билікке бірігуін бекіткен жиын болды. Оның өткен жерін анықтағанда Онон өзенін кейінгі жорық бағыттары мен Бату иелігіндегі өзендерден ажыратамыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Еділ мен Жайық батыс жорықтарымен байланысты, Сырдария Хорезм жорығының аймағында, Қалқа 1223 жылғы шайқаспен белгілі. Олар бұл құрылтайдың орны емес.

Қайта орындауға ишара: Шыңғысханның бастапқы саяси ортасы орналасқан Моңғолия өңіріндегі өзенді ізде.

Ереже: 1206 жыл біртұтас Моңғол мемлекетінің құрылу межесі болып саналады.

Қолдану: 1206 жылды таңдау керек: дәл осы құрылтайда Темүжіннің ұлы хан ретіндегі мәртебесі бекітілді. Бұл оқиға тайпаларды біріктіру кезеңін қорытындылады, ал кейінгі даталар империяның сыртқы жорықтарына жатады.

Қате нұсқаларды ажырату: 1211 жыл Солтүстік Қытайға жорықпен, 1215 жыл Пекиннің алынуымен, 1219 жыл Хорезм жорығымен, 1223 жыл Қалқа шайқасымен байланысты. Оларды мемлекеттің құрылу межесімен шатастырма.

Қайта орындауға ишара: Алдымен біртұтас билік қалыптасып, содан кейін ірі сыртқы жорықтар басталғанын ескер.

Ереже: Жылқы, қой және басқа мал көшпелі тұрмыс пен әскердің материалдық негізін құрады.

Қолдану: Ерте моңғол қоғамының материалдық негізін маусымдық жайылымға қарай көшіп жүріп мал өсіру құрады. Жылқы көлік пен әскери қозғалысқа, басқа түліктер азық пен тұрмысқа қажет өнім берді.

Қате нұсқаларды ажырату: Суармалы егіншілік тұрақты алқап пен каналдарға сүйенеді, қалалық қолөнер шеберханаларға, теңіз саудасы порттарға, кен өндірісі кен орындарына негізделеді. Бұлар даладағы негізгі шаруашылықты сипаттамайды.

Қайта орындауға ишара: Қозғалысқа икемді тұрмыс пен жайылымды пайдалануға негізделген шаруашылықты ізде.

Ереже: Шыңғысханның Қытайға жорықтары Цзинь билігіне қарсы бағытталды.

Қолдану: 1211 жылғы жорықтың нысанасы Солтүстік Қытайдағы Цзинь мемлекеті болды. Географиялық аймақ пен датаны бірге пайдалану оны Қытайдың басқа саяси құрылымдарынан және батыстағы мемлекеттерден ажыратуға көмектеседі.

Қате нұсқаларды ажырату: Оңтүстік Сун Қытайдың оңтүстігінде орналасты. Хорезм мемлекеті Орталық Азияда, Киев Русі Шығыс Еуропада, Аббас халифаты Таяу Шығыста болды; олар берілген солтүстікқытайлық нысанаға сәйкес келмейді.

Қайта орындауға ишара: Мемлекетті оның орналасқан өңірімен сәйкестендір, тек моңғолдармен соғысқанына қарап таңдама.