Сөз басы. Көркем әдебиет
1-параграф · Оқулықтың 4–8-беттері
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Сөз басы. Көркем әдебиет» тақырыбы, 1-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Әдебиеттің негізгі өнерлік сипаты қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Сөз өнері
Жауап нұсқалары
- A.Музыка өнері
- B.Сөз өнерідұрыс
- C.Бейнелеу өнері
- D.Би өнері
- E.Сәулет өнері
Түсіндірме
Ереже: Өнер түрін оның негізгі бейнелеу құралына қарап ажыратады.
Қолдану: Әдебиетте оқиға, мінез және сезім сөзбен жасалады; музыкада дыбыс, кескіндемеде түс негізгі құрал болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ауызша және жазбаша таралу әдебиеттің түрін көрсетеді, ал сұрақ өнердің негізгі құралын сұрайды.
Қайта орындауға ишара: Көркем мәтіннің оқырманға қандай құрал арқылы әсер ететінін анықта.
Дұрыс жауап: Ауыз әдебиеті
Жауап нұсқалары
- A.Жазба әдебиеті
- B.Ғылыми әдебиет
- C.Ресми құжаттар
- D.Техникалық әдебиет
- E.Ауыз әдебиетідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ауыз әдебиеті халық арасында ауызша жасалып, айтушылар арқылы таралады.
Қолдану: Шарттағы «халық арасында» және «ауызша тараған» белгілері халықтың ауызша шығармашылығын танытады.
Қате нұсқаларды ажырату: Қағазға кейін түсірілуі шығарманың бастапқы ауызша табиғатын өзгертпейді; белгілі автор жазған туындымен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Шығарманың алғаш қалай туып, қалай тарағанына назар аудар.
Дұрыс жауап: Жазба әдебиеті
Жауап нұсқалары
- A.Ауыз әдебиеті
- B.Халық ертегісі
- C.Мақал-мәтелдер
- D.Жазба әдебиетідұрыс
- E.Халық жұмбақтары
Түсіндірме
Ереже: Жазба әдебиетте туындыны жасаған қаламгер белгілі, мәтін жазу арқылы бекітіледі.
Қолдану: Сұрақта шығарманы белгілі қаламгердің жазып қалдырғаны айтылған. Бұл белгі халықтың ұжымдық ауызша шығармашылығынан ажыратады.
Қате нұсқаларды ажырату: Қаламгердің халық тілін пайдалануы туындыны автоматты түрде ауыз әдебиеті етпейді; таралуы мен авторлығын бірге қарастыр.
Қайта орындауға ишара: Автордың белгілі болуы мен мәтіннің сақталу тәсілін салыстыр.
Дұрыс жауап: Кейіпкер
Жауап нұсқалары
- A.Автор
- B.Оқырман
- C.Баспагер
- D.Кейіпкердұрыс
- E.Сыншы
Түсіндірме
Ереже: Кейіпкер — көркем дүниеде әрекет ететін немесе суреттелетін бейне.
Қолдану: Сұрақтағы адам оқиғаға қатысып, ісі мен мінезі арқылы танылады. Сондықтан ол мәтінді сырттан жасайтын не бағалайтын адамнан өзгеше.
Қате нұсқаларды ажырату: Автор туындыны жасайды, оқырман оқиды, сыншы талдайды; бұлар міндетті түрде оқиға ішінде әрекет етпейді.
Қайта орындауға ишара: Адамның шығарма ішінде ме, әлде мәтіннен тыс қызмет атқаратынын ажырат.
Дұрыс жауап: Автор
Жауап нұсқалары
- A.Кейіпкер
- B.Оқырман
- C.Автордұрыс
- D.Баспагер
- E.Сыншы
Түсіндірме
Ереже: Автор — көркем туындыны ойлап, оған тілдік және композициялық пішін берген тұлға.
Қолдану: Шарттағы негізгі белгі — туындыны жасау. Оны оқу, басып шығару немесе талдау басқа қызметтерге жатады.
Қате нұсқаларды ажырату: Оқиғаны бірінші жақтан айтатын кейіпкерді нақты жазушымен теңестіру дұрыс емес: баяндаушы да көркем бейне болуы мүмкін.
Қайта орындауға ишара: Мәтінді кім жасағанын және оқиғада кім сөйлегенін бөлек қарастыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.