Дүниежүзілік шаруашылық пен өнеркәсіп салалары
59-параграф · Оқулықтың 227–230-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Дүниежүзілік шаруашылық пен өнеркәсіп салалары» тақырыбы, 59-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Кәсіпорын шойын мен болат балқытып, болат прокатын шығарады. Осы негізгі жұмыс қай металлургиялық салаға…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қара металлургия
Жауап нұсқалары
- A.Мәшине жасау
- B.Түсті металлургия
- C.Химия өнеркәсібі
- D.Жеңіл өнеркәсіп
- E.Қара металлургиядұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қара металлургия темір мен оның қорытпаларын, соның ішінде шойын мен болатты өндіруге және өңдеуге қатысты. Өнімді кейін машина немесе құрылыс жасауға пайдалану металлургиялық кезеңнің атауын өзгертпейді. Саланы анықтағанда материалдың негізгі түрі және кәсіпорындағы нақты өндірістік әрекет ескеріледі. Металдың сыртқы түсі бұл жіктеудің басты өлшемі емес.
Қолдану: Шарт шойын, болат және болат прокатын атайды. Сондықтан қара металлургия дұрыс. Мұнда дайын станок құрастыру немесе полимер жасау берілмеген. Темір негізді қорытпаларды өндіру осы саланың негізгі белгісі, ал өнімнің болашақ тұтынушысы тек өндірістік байланысын көрсетеді және басқа салаға автоматты ауыстырмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Мәшине жасау дайын техника шығарады. Түсті металлургия мыс сияқты өзге металдарға қатысты. Химия өнеркәсібі химиялық өнімдер шығарады. Жеңіл өнеркәсіп тоқыма мен тігін сияқты өнімдерге бағытталған; шарттағы темір қорытпаларын өндіру қара металлургияға сәйкес.
Қайта орындауға ишара: Шойын мен болаттың негізгі металы қандай?
Дұрыс жауап: Түсті металлургия
Жауап нұсқалары
- A.Жеңіл өнеркәсіп
- B.Ағаш өңдеу
- C.Химия өнеркәсібі
- D.Қара металлургия
- E.Түсті металлургиядұрыс
Түсіндірме
Ереже: Түсті металлургия темір негізді қара металдардан басқа металдарды өндіру мен өңдеуді қамтиды. Мыс, мырыш және қорғасын осы салаға жатады. Металл алу барысында химиялық үдерістер пайдаланылуы мүмкін, бірақ бұл кәсіпорынның металлургиялық мамандануын жоққа шығармайды. Жіктеуде негізгі шығарылатын өнімнің сипаты маңызды.
Қолдану: Шарт үш түсті металды бөліп алу мен тазартуды береді. Сондықтан түсті металлургия дұрыс. Өнімнің қаптамасы немесе кәсіпорындағы станоктар негізгі сала атауын алмастырмайды. Металл түрін және өндірістің басты нәтижесін бірге анықтау қара металлургиямен немесе химиялық өнім шығару саласымен шатастырудан сақтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Жеңіл өнеркәсіп киім және мата сияқты өнімдерге қатысты. Ағаш өңдеу сүректен өнім жасайды. Химия өнеркәсібі химиялық өнім шығаруға маманданады. Қара металлургия темір қорытпаларын өндіреді; шартта темір емес мыс, мырыш және қорғасын берілген.
Қайта орындауға ишара: Берілген металдардың темір негізді қорытпа еместігін ескер.
Дұрыс жауап: Мәшине жасау
Жауап нұсқалары
- A.Мәшине жасаудұрыс
- B.Ағаш өңдеу
- C.Жеңіл өнеркәсіп
- D.Химия өнеркәсібі
- E.Қара металлургия
Түсіндірме
Ереже: Мәшине жасау машиналар, жабдықтар және көлік құралдарын өндіруге бағытталған. Ол металлургиядан алынған материалдарды қолдануы мүмкін, бірақ негізгі өнімі металл құймасы емес, техника болып табылады. Сала атауын қолданылатын материалдан ғана анықтау дұрыс емес. Өнімнің қызметі және өндірістік кезеңі ескеріледі.
Қолдану: Шарт дайын бөлшектерден станок пен көлік құралын құрастыруды атайды. Сондықтан мәшине жасау дұрыс. Зауытта металды кесу немесе химиялық жабын қолдану қатар жүруі мүмкін. Бұл қосымша операциялар оның негізгі дайын техника шығару мамандануын өзгертпейді; жауап басты өнімге сүйеніп таңдалады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ағаш өңдеу сүректен өнім береді. Жеңіл өнеркәсіп тоқыма мен киімге бағытталған. Химия өнеркәсібі химиялық өнім шығарады. Қара металлургия темір қорытпаларын өндіреді; шарттағы станок пен көлік құралын құрастыру сол қорытпаларды пайдаланатын келесі өндірістік кезең.
Қайта орындауға ишара: Зауыттың соңғы өнімі материал ма, әлде дайын техника ма?
Дұрыс жауап: Химия өнеркәсібі
Жауап нұсқалары
- A.Жеңіл өнеркәсіп
- B.Химия өнеркәсібідұрыс
- C.Мәшине жасау
- D.Түсті металлургия
- E.Қара металлургия
Түсіндірме
Ереже: Химия өнеркәсібі заттарды химиялық жолмен өңдеп, әртүрлі химиялық өнімдер шығаруды қамтиды. Полимер материалдары мен минералды тыңайтқыштар осы саланың мысалдары. Олар басқа өндірістерде қолданылғанымен, негізгі шығарылу саласы сақталады. Өнімнің қолданылатын орны мен оны өндіретін кәсіптің мамандануы бөлек анықталады.
Қолдану: Шарт полимер және минералды тыңайтқыш шығаруды көрсетеді. Сондықтан химия өнеркәсібі дұрыс. Тыңайтқышты егістікке қолдану оны шығаратын зауытты егіншілікке жатқызбайды. Полимерден техника бөлшегі кейін жасалуы мүмкін, бірақ бастапқы материалды өндіру және дайын техника құрастыру әртүрлі әрекеттер болып табылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Жеңіл өнеркәсіп дайын мата мен киімге бағытталған. Мәшине жасау техниканы құрастырады. Түсті металлургия мыс пен өзге түсті металдар өндіреді. Қара металлургия темір қорытпаларын шығарады; берілген полимер мен тыңайтқыш олардың негізгі өнімдері емес.
Қайта орындауға ишара: Екі өнімнің де химиялық материал өндірумен байланысын анықта.
Дұрыс жауап: Ағаш өңдеу
Жауап нұсқалары
- A.Жеңіл өнеркәсіп
- B.Мәшине жасау
- C.Химия өнеркәсібі
- D.Ағаш өңдеудұрыс
- E.Түсті металлургия
Түсіндірме
Ереже: Ағаш өңдеу сүректі дайын немесе аралық ағаш өнімдеріне айналдырады. Кесу, кептіру және жиһаз бөлшегін жасау осы үдерістің мысалдары. Орман өсіру мен дайын ағашты өңдеу бір өндірістік кезең емес. Салаға жатқызу қолданылатын негізгі шикізат пен одан алынатын өнімге сүйенеді.
Қолдану: Шарт сүректен ағаш жиһаз бөлшектерін жасауды атайды. Сондықтан ағаш өңдеу дұрыс. Кәсіпорындағы кескіш станоктың болуы оның негізгі өнімін станокқа айналдырмайды. Желім немесе бояу қолдану да негізгі ағаштық мамандануды өзгертпейді. Жауап жұмыс барысында пайдаланылған құралдан емес, шығарылған өнімнен анықталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Жеңіл өнеркәсіп тоқыма мен тігінге қатысты. Мәшине жасау станоктың өзін шығарады. Химия өнеркәсібі химиялық материал өндіреді. Түсті металлургия түсті металл шығарады; шарттағы негізгі шикізат сүрек және өнімі ағаш бөлшегі.
Қайта орындауға ишара: Негізгі шикізаттан қандай дайын материалдық өнім жасалып жатқанын тексер.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Сарамандық жұмыс Географиялық деректер базасын құру
- Әлеуметтік экономикалық ресурстар Көлік инфрақұрылымы
- Әлеуметтік инфрақұрылым
- Дүниежүзілік шаруашылықтың салалары Ауылшаруашылығы және өнеркәсіп
- Сарамандық жұмыс Дүниежүзінің табиғи байлықтары
- Дүниежүзі елдерінің географиялық орны
- Дүниежүзі елдерінің экономикалық географиялық жағдайы
- Сарамандық жұмыс Елдердің физикалық географиялық және экономикалық географиялық жағдайы
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.