Әлеуметтік экономикалық ресурстар Көлік инфрақұрылымы
56-параграф · Оқулықтың 212–217-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Әлеуметтік экономикалық ресурстар Көлік инфрақұрылымы» тақырыбы, 56-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Кеніштен ауыр кенді вагондарға тиеп, рельс бойымен зауытқа тұрақты жеткізеді. Бұл қай көлік түрі?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Теміржол
Жауап нұсқалары
- A.Автомобиль
- B.Өзен
- C.Құбыр
- D.Теңіз
- E.Теміржолдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Теміржол көлігі локомотив пен вагондарды рельстік жол арқылы жүргізеді. Ол ірі көлемдегі жүкті белгіленген бағытпен тасымалдауға қолайлы. Тасымал мүмкіндігі жолдың өткізу қабілетіне, құрамға және ұйымдастыруға тәуелді. Теміржолды кез келген жағдайда ең арзан немесе ауа райынан мүлде тәуелсіз деп сипаттау дұрыс емес.
Қолдану: Шарттағы вагон және рельс белгілері теміржолды нақты анықтайды. Ауыр кеннің болуы жалғыз өзі жеткіліксіз: мұндай жүкті кеме де таси алады. Мұнда шешуші белгі жүктің массасы емес, қозғалыс жолы мен пайдаланылған көлік құралы. Сондықтан берілген өндірістік тасымал теміржолға жатады.
Қате нұсқаларды ажырату: Автомобиль автожолмен қозғалады. Өзен көлігі ішкі су жолын пайдаланады. Құбыр сұйық немесе газ тәрізді өнімді өткізеді. Теңіз көлігі теңіз айдынындағы кемелерге сүйенеді; олардың ешқайсысы шарттағы рельстік вагон қозғалысын сипаттамайды.
Қайта орындауға ишара: Жүктің түрінен бұрын вагонның қандай жолмен жүретінін анықта.
Дұрыс жауап: Автомобиль
Жауап нұсқалары
- A.Өзен
- B.Теміржол
- C.Автомобильдұрыс
- D.Теңіз
- E.Құбыр
Түсіндірме
Ереже: Автомобиль көлігі жол желісі арқылы әртүрлі мекенжайға жетуге икемді. Оның артықшылығы жүктің соңғы алушысына дейін жеткізу мүмкіндігімен байланысты. Бұл мүмкіндік жолдың бар болуын және көліктің сол жолға жарамдылығын қажет етеді. Автомобиль барлық жүк пен қашықтық үшін міндетті түрде ең тиімді шешім бола бермейді.
Қолдану: Шарт дүкенге автожол бар екенін және қосымша рельс не айлақ салынбайтынын нақтылайды. Сондықтан автомобиль таңдалады. Ол қойма мен дүкен арасындағы жолмен жүріп, жүкті тікелей түсіреді. Жауап жалпы жылдамдық бойынша емес, соңғы мекенжайға осы жағдайда қолжетімділік бойынша анықталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Өзен көлігі кеме жүретін су жолы мен түсіру орнын қажет етеді. Теміржол рельстік желіге тәуелді. Теңіз көлігі теңіз портына жеткізеді. Құбыр қапталған дүкен тауарын мұндай тәсілмен тасымалдамайды.
Қайта орындауға ишара: Дүкенге дайын жолмен тікелей баратын көлікті таңда.
Дұрыс жауап: Құбыр
Жауап нұсқалары
- A.Өзен
- B.Әуе
- C.Құбырдұрыс
- D.Теңіз
- E.Автомобиль
Түсіндірме
Ереже: Құбыр көлігі сұйық және газ тәрізді өнімді құбыр желісі арқылы тасымалдайды. Мұнайды айдау үшін сорғы стансылары мен тиісті техникалық жабдық қолданылады. Желінің қызметі оның қандай өнімге арналғанына тәуелді. Үздіксіз тасымал ұйымдастырылуы мүмкін, бірақ жөндеу мен қауіпсіздік талаптары жұмысты уақытша тоқтатуы да ықтимал.
Қолдану: Берілген жағдайда мұнай жеке вагонға немесе кемеге тиелмей, жабық желі бойымен ағады. Осы белгі құбыр көлігін анықтайды. Мұнайдың сұйық болуы өздігінен жеткіліксіз, өйткені оны танкер не автоцистерна да таси алады. Дұрыс жауап тасымалдау тәсілімен дәлелденеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Өзен көлігі мұнайды кемемен тасуы мүмкін. Әуе көлігі ұшаққа сүйенеді. Теңіз тасымалы танкермен жүзеге асады. Автомобиль автоцистернамен жеткізеді; бұлар жабық құбыр бойымен өнім айдау тәсілі емес.
Қайта орындауға ишара: Өнім қандай ыдысқа тиелгенін емес, қандай желімен ағып жатқанын тексер.
Дұрыс жауап: Теңіз
Жауап нұсқалары
- A.Өзен
- B.Әуе
- C.Теміржол
- D.Теңіздұрыс
- E.Құбыр
Түсіндірме
Ереже: Теңіз көлігі теңіздер мен мұхиттардағы кеме қатынасын қамтиды. Ірі көлемдегі халықаралық жүкті ұзақ қашықтыққа тасымалдауда оның маңызы зор. Порттар тиеу, түсіру және өзге көлік түрлеріне ауыстыру қызметін атқарады. Теңіз тасымалының бағасы мен ұзақтығы бағытқа, жүкке және жағдайға тәуелді.
Қолдану: Шарт мұхит арқылы кеме жүретін екі портты береді. Сондықтан негізгі бөлік теңіз көлігімен орындалады. Контейнерлер портқа автомобильмен немесе теміржолмен келуі мүмкін, бірақ сұрақ дәл мұхитты кесіп өтетін кезең туралы. Тасымалдың әр бөлігін жеке қарау қате таңдаудан сақтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Өзен көлігі ішкі су жолдарына қатысты. Әуе көлігі мұхиттан ұшақпен өтеді. Теміржол рельстік жолмен жүреді. Құбыр контейнерді тасымалдамайды; бұл төрт нұсқа шарттағы порттар арасындағы кеме рейсін анықтамайды.
Қайта орындауға ишара: Сұрақтағы негізгі кезең порттардың арасында қай кеңістікпен өтеді?
Дұрыс жауап: Өзен
Жауап нұсқалары
- A.Құбыр
- B.Теміржол
- C.Теңіз
- D.Автомобиль
- E.Өзендұрыс
Түсіндірме
Ереже: Өзен көлігі ішкі су жолдарындағы кеме қатынасына жатады. Оның жұмыс істеуі арнаның тереңдігіне, су деңгейіне, навигация кезеңіне және порттық жағдайға тәуелді. Әрбір өзен міндетті түрде кеме қатынасына жарамды емес. Су көлігін жіктегенде тек кеменің болуына емес, пайдаланылатын су жолына сүйенеді.
Қолдану: Берілген кеме өзен арнасымен қозғалады және теңізге шықпайды. Сондықтан өзен көлігі дұрыс. Айлақ атауы барлық жағдайда теңіз тасымалын білдірмейді: ішкі су жолдарында да жүк түсіретін орын болады. Шарт навигацияға жарамдылықты алдын ала беріп, жауапты бірмәнді етеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Құбыр өнімді жабық желімен өткізеді. Теміржол рельстерді пайдаланады. Теңіз көлігі теңіздегі тасымалды сипаттайды. Автомобиль құрлықтағы жолмен жүреді; олардың қозғалыс ортасы берілген өзен арнасына сәйкес келмейді.
Қайта орындауға ишара: Кемені емес, ол жүретін су жолының түрін анықта.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Табиғи ресурстардың жіктелуі
- Табиғи ресурстарды игеруге қатысты мәселелер
- Экономикалық географиядағы географиялық мәліметтер базасы
- Сарамандық жұмыс Географиялық деректер базасын құру
- Әлеуметтік инфрақұрылым
- Дүниежүзілік шаруашылықтың салалары Ауылшаруашылығы және өнеркәсіп
- Дүниежүзілік шаруашылық пен өнеркәсіп салалары
- Сарамандық жұмыс Дүниежүзінің табиғи байлықтары
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.