Географиялық нысандар мен құбылыстарды номинациялау ерекшеліктері

Ереже: Географиялық атау белгілі нысанды басқаларынан ажыратуға және ол туралы ақпарат алмасуға көмектеседі. Атау мен сандық өлшеу нәтижесі бірдей емес: атаудың өзінен нысанның барлық қасиеті анықталмайды.

Қолдану: Қала, тау немесе көлдің атын қолдану адамның қай нысанды меңзегенін түсінуге мүмкіндік береді. Нақты орнын қосымша карта, координата немесе контекст арқылы анықтауға болады; бір атаудың бірнеше жерде кездесетінін де ескереді.

Қате нұсқаларды ажырату: Жас, масштаб, жауын-шашын мен биіктік арнайы дерек пен өлшеуге сүйенеді. Географиялық атау олардың сандық мәнін автоматты түрде бермейді.

Қайта орындауға ишара: Белгінің нысанды таныстыру қызметін оның физикалық қасиетін өлшеу қызметінен ажырат; қайсысы күнделікті атау үшін қажет екенін ойла.

Ереже: Ғылым атауын оның зерттеу нысаны арқылы анықтайды. Атауларды зерттеу табиғи нысанның өзін физикалық тұрғыдан зерттеумен бірдей емес, бірақ бұл бағыттар бір-біріне мәлімет бере алады.

Қолдану: Сұрақ жер-су атауларының тілдік және тарихи сипатын зерттейтін бағытты сипаттайды. Бұл топонимиканың міндеті; ол атаудың қалай пайда болғанын және қандай мағына сақтағанын анықтау үшін тіл, тарих пен география деректерін салыстырады.

Қате нұсқаларды ажырату: Антропонимика адам аттарын зерттейді. Геоморфология жер бедерін, климатология климатты, гидрология суларды қарастырады; бұлар географиялық атаулардың шығуын зерттейтін ғылымның атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Нысанның өзін зерттеу мен оның атауын зерттеудің айырмасын сақта; сұрақ тілдік және тарихи мағына туралы екенін ескер.

Ереже: Ғылым саласы мен сол ғылым зерттейтін атаулар жиынтығын ажыратады. Бір аумақтың барлық атауын жинақтап атау зерттеу әрекетінің немесе картаны жасау әдісінің атауына тең емес.

Қолдану: Облыстың тау, өзен, көл және елді мекен атаулары бірге оның топонимиясын құрайды. Бұл жиынтықтың құрамын және шығу тегін топонимика зерттейді; ұғымдардың жақын жазылуы олардың мағынасын бірдей етпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Топонимика ғылымды, антропонимия адам аттары жиынтығын білдіреді. Геоморфология мен картография да сұралған жер-су атауларының жинақ атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ «зерттейтін ғылымды» ма, әлде «бір аумақтағы атаулардың жиынтығын» ма сұрап тұрғанын алдымен анықта.

Ереже: Топонимдерді атаудың қандай нысанға берілгеніне қарай жіктейді. Сөздің сыртқы ұқсастығы немесе нысанның бір елде орналасуы оның топонимдік тобын анықтамайды.

Қолдану: Тарбағатай мен Мұғалжар таулы нысандарды, Үстірт көтеріңкі жазық бедерді білдіреді. Олардың ортақ белгісі жер бедері пішінінің атауы болуы; сондықтан олар оронимдер тобына бірігеді.

Қате нұсқаларды ажырату: Гидроним су нысанын, ойконим елді мекенді, урбаноним қала ішіндегі нысанды, дромоним жолды атайды. Бұл топтардың нысандары берілген қатармен бірдей емес.

Қайта орындауға ишара: Әр атаудың артындағы нысанды қысқаша ата: тау ма, су ма, қоныс па, жол ма; содан кейін ортақ топты тап.

Ереже: Су нысандарының түрлері әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олардың жалқы атаулары бір топонимдік санатқа бірігеді. Өзен мен көлдің гидрологиялық айырмасы атаулар тобының ортақ белгісін жоймайды.

Қолдану: Ертіс өзенді, Балқаш пен Алакөл көлдерді атайды. Үшеуі де су нысаны болғандықтан, олардың атаулары гидронимдерге жатады. Бұл жіктеу судың тұздылығына немесе көлеміне негізделмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Оронимдер бедерге, ойконимдер қоныстарға, дромонимдер жолдарға, урбанонимдер қалаішілік нысандарға қатысты. Берілген атаулар бұл нысандарды білдірмейді.

Қайта орындауға ишара: Атаулардың бәріне ортақ табиғи нысан санатын анықта; өзен мен көлдің айырмасына ғана тоқтап қалма.