Қазақстанның саяси-әлеуметтік және мәдени өміріндегі Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлі

Ереже: Институт тарихында идея ұсыну, құру туралы шешім, алғашқы отырыс және кейінгі заң әртүрлі сатылар. Ассамблеяны құру туралы жарлық 1995 жылғы 1 наурызда қабылданған.

Қолдану: Сұрақ органды құру жөніндегі жарлықты нақтылайды, сондықтан 1 наурыз 1995 дұрыс. Кейінгі сессия, стратегия және заң өз маңызын сақтайды, бірақ алғашқы құру датасын өзгертпейді. Оқиға мен құжаттың түрін бірге есте сақтау мемлекеттілік институттарының қалыптасу хронологиясын түсінуге көмектеседі.

Қате нұсқалар: B) 1992 Ассамблея идеясын ұсыну кезеңімен байланысты; идея мен органды құрған жарлықтың датасы бөлек.

C) 24 наурыз алғашқы сессияға қатысты; құру туралы жарлықтың күні 1 наурыз болған.

D) Бұл Ассамблея стратегиясын бекіту кезеңі; орган оған дейін құрылған.

E) Бұл Ассамблея туралы заңның қабылданған күні; 1995 жылғы құру жарлығын алмастырмайды. Ишара: Құру туралы жарлықты алғашқы отырыс пен кейінгі заңнан ажырат.

Ереже: Қоғамдық институттың қалыптасуы ұсыныс, дайындық және ресми шешімнен тұруы мүмкін. Құжаттың құқықтық әрекетін идея жарияланған уақытпен автоматты теңестірмейді.

Қолдану: 1992 жылы идея айтылған, 1995 жылы орган құрылған деп берілген. Сондықтан екі оқиғаны сатылар ретінде ажырату дұрыс. Бұл дайындықтың әр қадамы шартта толық көрсетілген деген сөз емес; сұрақ тек берілген екі датаның қызметін салыстырады. Хронологияны сақтау себеп пен нәтижені кейін талдауға негіз болады.

Қате нұсқалар: A) Ұсыныс ресми құру құжатына тең емес; шартта органның құрылуы 1995 жылғы жарлыққа тіркелген.

B) Кейінгі ресми шешім бұрынғы ұсынысты жоймайды; екі саты қатар тарихи мәлімет ретінде сақталады.

C) Шарт идеяның 1992 жылы, ресми құрудың 1995 жылы болғанын береді. Жауап осы сатыларды керісінше орналастырады; бастама мен оны құқықтық рәсімдеу уақытын ажырату қажет.

E) Шарт 1992 жылғы форумды идея ұсынумен, 1995 жылғы жарлықты органды құрумен байланыстырады. Сондықтан форумды алғашқы сессия, жарлық жылын идея кезеңі деп ауыстыру нақты сатыларға сәйкес емес. Ишара: Әр датаға «ұсынылды» немесе «құрылды» деген әрекетті тірке.

Ереже: Тарихи құжаттағы мәртебені дәл сақтайды: консультативтік-кеңесші орган кеңес беру мен байланысқа қатысты. Оны банк, сот немесе аумақтық республика сияқты басқа институттармен теңестірмейді.

Қолдану: Сұрақ 1995 жылғы жарлықтың мәтінін нақты береді. Сондықтан Президент жанындағы кеңесші орган туралы жауап дұрыс. Бұл кейінгі мәртебе мен құрылым еш өзгермеген деген мәлімдеме емес; тарихи кезеңнің анықтамасы сұралған. Қызметті уақытпен және құжатпен бірге сипаттау қазіргі ережелерді өткенге немесе керісінше көшіруден сақтайды.

Қате нұсқалар: A) 1995 жылғы жарлықтағы кеңесші орган мәртебесі заң шығарушы палатаға тең емес. Кейінгі парламенттік өкілдік бастапқы мәртебені ауыстырмайды.

B) Министрлік мемлекеттік атқарушы орган ретінде жұмыс істейді; шарт Ассамблеяны Президент жанындағы консультативтік-кеңесші орган деп сипаттайды.

C) Мәслихат комиссиясы жергілікті өкілдік құрылымына жатады. Берілген орган Президент жанында құрылған, жергілікті комиссия деп белгіленбеген.

E) Діни басқарма діни қызметті ұйымдастырады. Ассамблеяның кеңесші мәртебесі этносаралық қоғамдық байланысқа қатысты, бір конфессиямен шектелмейді. Ишара: «Кеңесші» деген сипат қай қызмет түрін білдіреді?

Ереже: Институттың мақсатына сәйкес әрекет оның нақты бағытымен салыстырылады. Қоғамдық тұрақтылық пен этносаралық татулық диалог, қатысу және өзара түсіністік тетіктері арқылы қолдау табуы мүмкін.

Қолдану: Қауымдар арасындағы диалог берілген мақсатқа тікелей сәйкес келеді. Бұл бір шараның өзі барлық қайшылықты толық шешеді деген кепілдік емес. Оның ұйымдасуын, қатысушыларын және нәтижесін бөлек бағалау керек. Мақсатқа сай тетікті анықтау институттың қызметін басқа реформалармен шатастырмай түсіндіреді.

Қате нұсқалар: A) Бір қауыммен шектелген байланыс басқа қауымдардың қатысуын қамтымайды. Сұрақ әртүрлі этникалық қауымдар арасындағы диалогты тікелей қолдауды сұрайды.

B) Бөлек шаралар мәдени мұраға көмектесуі мүмкін, бірақ ортақ жұмысты тоқтату қауымдар арасындағы ынтымақтастықты тікелей нығайтпайды.

C) Топтық белгі бойынша іріктеу тең қатысу мүмкіндігін тарылтады. Жеке дағдыны этникалық атаумен алмастыру татулық мақсатына сәйкес келмейді.

D) Шара саны жұмыс көлемін көрсетеді. Ол өзара түсіністік пен ынтымақтастықтың қалыптасқанын тексермейді және диалог ұйымдастырудың өзі емес. Ишара: Қай әрекет қауымдар арасындағы байланысты жақсартады?

Ереже: Бір құжат бірнеше датаны қамтуы мүмкін: қол қою, күшіне ену және белгілі шараға шақыру. Датаны таңдағанда сұрақ қай әрекетті сұрайтынын нақты анықтау қажет.

Қолдану: Сұрақ бірінші сессия туралы болғандықтан, 24 наурыз 1995 дұрыс. 1 наурыз құру жарлығына қатысты маңызды дата болып қалады. Бұл тапсырма толық берілген тарихи деректегі оқиғаларды бөліп оқуды үйретеді; бір мезгілдегі бірнеше күннің қызметін ауыстыру хронологиялық мағынаны бұзады.

Қате нұсқалар: A) Бұл құру туралы шешімнің күні; сұрақ алғашқы сессияны нақтылап тұр, екі әрекетті шатастырмау қажет.

B) Идеяның бұрынғы кезеңімен жылды алмастырған; алғашқы сессия шартта 1995 жыл деп берілген.

C) Бұл кейінгі стратегия кезеңі; алғашқы сессияның берілген күніне сәйкес емес.

D) Бұл кейінгі заңның күні; сессия мен заң қабылдау екі бөлек оқиға. Ишара: «Жарлық қабылданды» мен «сессия шақырылды» деген етістіктерді бөл.