Кристалдық тор түрлері байланыс типтері және заттардың қасиеттері арасындағы өзара байланыс
37-параграф · Оқулықтың 125–128-беттері
«Химия» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Кристалдық тор түрлері байланыс типтері және заттардың қасиеттері арасындағы өзара байланыс» тақырыбы, 37-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «NaCl кристалдық торының түрі қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Иондық тор
Жауап нұсқалары
- A.Атомдық тор
- B.Молекулалық тор
- C.Иондық тордұрыс
- D.Металдық тор
- E.Аморфты құрылым
Түсіндірме
Ереже: Кристалдық тор түрін оның түйіндерінде орналасқан бөлшектер мен оларды ұстайтын әсерлесу анықтайды.
Қолдану: NaCl торында Na⁺ пен Cl⁻, MgO торында Mg²⁺ пен O²⁻ иондары орналасады. Олар электростатикалық тартылыспен байланысқан. Түйіндері зарядталған иондардан тұратын мұндай кеңістіктік құрылым иондық тор болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Қосылыстың формуласы оның жеке молекулалардан тұратынын міндетті түрде білдірмейді. NaCl кристалының түйіндерінде дайын NaCl молекулалары емес, иондар орналасады.
Қайта орындауға ишара: Түйіндерде атом, молекула немесе зарядталған бөлшек барын ажырат.
Дұрыс жауап: Иондық тор
Жауап нұсқалары
- A.Атомдық тор
- B.Иондық тордұрыс
- C.Молекулалық тор
- D.Металдық тор
- E.Аморфты құрылым
Түсіндірме
Ереже: Кристалдық тор түрін оның түйіндерінде орналасқан бөлшектер мен оларды ұстайтын әсерлесу анықтайды.
Қолдану: NaCl торында Na⁺ пен Cl⁻, MgO торында Mg²⁺ пен O²⁻ иондары орналасады. Олар электростатикалық тартылыспен байланысқан. Түйіндері зарядталған иондардан тұратын мұндай кеңістіктік құрылым иондық тор болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Қосылыстың формуласы оның жеке молекулалардан тұратынын міндетті түрде білдірмейді. NaCl кристалының түйіндерінде дайын NaCl молекулалары емес, иондар орналасады.
Қайта орындауға ишара: Түйіндерде атом, молекула немесе зарядталған бөлшек барын ажырат.
Дұрыс жауап: Иондық тор
Жауап нұсқалары
- A.Иондық тордұрыс
- B.Атомдық тор
- C.Молекулалық тор
- D.Металдық тор
- E.Аморфты құрылым
Түсіндірме
Ереже: Кристалдық тор түрін оның түйіндерінде орналасқан бөлшектер мен оларды ұстайтын әсерлесу анықтайды.
Қолдану: NaCl торында Na⁺ пен Cl⁻, MgO торында Mg²⁺ пен O²⁻ иондары орналасады. Олар электростатикалық тартылыспен байланысқан. Түйіндері зарядталған иондардан тұратын мұндай кеңістіктік құрылым иондық тор болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Қосылыстың формуласы оның жеке молекулалардан тұратынын міндетті түрде білдірмейді. NaCl кристалының түйіндерінде дайын NaCl молекулалары емес, иондар орналасады.
Қайта орындауға ишара: Түйіндерде атом, молекула немесе зарядталған бөлшек барын ажырат.
Дұрыс жауап: Атомдық тор
Жауап нұсқалары
- A.Иондық тор
- B.Атомдық тордұрыс
- C.Молекулалық тор
- D.Металдық тор
- E.Аморфты құрылым
Түсіндірме
Ереже: Бүкіл кристалға таралған коваленттік байланыстар атомдарды тұтас кеңістіктік желіге біріктіре алады.
Қолдану: Алмазда көміртек атомдары, кварцта Si мен O атомдары коваленттік байланысқан тұтас құрылым түзеді. Жеке шағын молекулаларға бөлінбейтін осы желі атомдық тор деп аталады. Алмаздың қаттылығы берік байланыстардың кеңістікке таралуымен түсіндіріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Атомдық торды молекулалық тормен шатастырма. Екеуінде де коваленттік байланыс кездесуі мүмкін, бірақ молекулалық торда жеке молекулалар сақталады.
Қайта орындауға ишара: Коваленттік байланыстың жеке молекула ішінде ғана ма, әлде бүкіл кристалда ма таралғанын анықта.
Дұрыс жауап: Атомдық тор
Жауап нұсқалары
- A.Атомдық тордұрыс
- B.Иондық тор
- C.Молекулалық тор
- D.Металдық тор
- E.Аморфты құрылым
Түсіндірме
Ереже: Бүкіл кристалға таралған коваленттік байланыстар атомдарды тұтас кеңістіктік желіге біріктіре алады.
Қолдану: Алмазда көміртек атомдары, кварцта Si мен O атомдары коваленттік байланысқан тұтас құрылым түзеді. Жеке шағын молекулаларға бөлінбейтін осы желі атомдық тор деп аталады. Алмаздың қаттылығы берік байланыстардың кеңістікке таралуымен түсіндіріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Атомдық торды молекулалық тормен шатастырма. Екеуінде де коваленттік байланыс кездесуі мүмкін, бірақ молекулалық торда жеке молекулалар сақталады.
Қайта орындауға ишара: Коваленттік байланыстың жеке молекула ішінде ғана ма, әлде бүкіл кристалда ма таралғанын анықта.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Химия» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.