Оттек алынуы табиғатта таралуы
25-параграф · Оқулықтың 84–89-беттері
«Химия» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Оттек алынуы табиғатта таралуы» тақырыбы, 25-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 14 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Сутек пероксидіне MnO₂ катализаторы қосылады. H₂O₂ → … реакциясында түзілетін өнімдердің бірі болатын заттың…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: O₂
Жауап нұсқалары
- A.H₂
- B.N₂
- C.CO₂
- D.Cl₂
- E.O₂дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Өнім формуласын реагенттердің табиғатына, әрекеттесу жағдайына және атомдардың не иондардың қатынасына сүйеніп анықтаймыз.
Қолдану: Пероксид айырылып, су мен оттек түзеді; MnO₂ реакцияны жылдамдатады, бірақ жалпы теңдеуде жұмсалатын реагент болмайды. Теңестірілген теңдеу: 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂. Екі жақта да атомдар саны бірдей: H: 4; O: 4.
Қате нұсқаларды ажырату: Жауап нұсқасындағы индекстерді жай ғана реагенттен көшірме. Өнімдегі элементтердің құрамы мен валенттілік қатынасын тексер; шартта жоқ элементті қосуға немесе бастапқы затты жаңа өнім деп атауға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Реагенттерден қандай бөлшектер қосылатынын не орын алмастыратынын анықта; өнім формуласындағы атомдар қатынасын тексер.
Дұрыс жауап: 1
Жауап нұсқалары
- A.2
- B.3
- C.4
- D.1дұрыс
- E.5
Түсіндірме
Ереже: Химиялық теңдеуде әр элементтің атом саны екі жақта тең болуы тиіс. Коэффициенттер ең кіші оң бүтін сандарға келтіріледі, зат формуласының индекстері өзгермейді.
Қолдану: 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂. Атомдар саны әр жақта: H: 4; O: 4. Осы ең кіші қатынаста O₂ алдындағы коэффициент 1 болады; барлық коэффициентті бірге көбейту басқа, қысқартылатын жазылым береді.
Қате нұсқаларды ажырату: Бір формуладағы индексті коэффициент деп қабылдама. Теңестіру үшін индексті өзгерту заттың өзін өзгертеді; тек таңдалған бір элементті емес, теңдеудегі барлық элементті қайта сана.
Қайта орындауға ишара: Алдымен екі жақтағы атомдарды сана, содан кейін барлық коэффициенттің ортақ бөлгіші бар-жоғын тексер.
Дұрыс жауап: Айырылу
Жауап нұсқалары
- A.Қосылу
- B.Орынбасу
- C.Айырылудұрыс
- D.Алмасу
- E.Химиялық реакция жүрмейді
Түсіндірме
Ереже: Бір күрделі бастапқы заттан бірнеше өнім түзіледі. Бұл жіктеу заттардың саны мен құрамының өзгерісіне негізделеді.
Қолдану: Пероксид айырылып, су мен оттек түзеді; MnO₂ реакцияны жылдамдатады, бірақ жалпы теңдеуде жұмсалатын реагент болмайды. 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂. Мұнда 1 бастапқы заттан 2 өнім шығады. Бір күрделі бастапқы заттан бірнеше өнім түзіледі. Сондықтан құрамы бойынша реакция айырылу типіне жатады.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылу бөлінуін немесе тотығу дәрежесінің өзгеруін бұл жіктеудің орнына қолданба. Олар басқа белгілерді сипаттайды; заттардың жай не күрделі болуын және құрам бөліктерінің өзгерісін салыстыр.
Қайта орындауға ишара: Теңдеудің екі жағындағы заттарды санап, олардың жай немесе күрделі екенін анықта.
Дұрыс жауап: O₂
Жауап нұсқалары
- A.H₂
- B.O₂дұрыс
- C.N₂
- D.Cl₂
- E.CO₂
Түсіндірме
Ереже: Өнім формуласын реагенттердің табиғатына, әрекеттесу жағдайына және атомдардың не иондардың қатынасына сүйеніп анықтаймыз.
Қолдану: Калий хлораты айырылғанда калий хлориді мен оттек түзіледі; алты оттек атомы үш екі атомды молекулаға бірігеді. Теңестірілген теңдеу: 2KClO₃ → 2KCl + 3O₂. Екі жақта да атомдар саны бірдей: Cl: 2; K: 2; O: 6.
Қате нұсқаларды ажырату: Жауап нұсқасындағы индекстерді жай ғана реагенттен көшірме. Өнімдегі элементтердің құрамы мен валенттілік қатынасын тексер; шартта жоқ элементті қосуға немесе бастапқы затты жаңа өнім деп атауға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Реагенттерден қандай бөлшектер қосылатынын не орын алмастыратынын анықта; өнім формуласындағы атомдар қатынасын тексер.
Дұрыс жауап: 3
Жауап нұсқалары
- A.6
- B.4
- C.3дұрыс
- D.2
- E.5
Түсіндірме
Ереже: Химиялық теңдеуде әр элементтің атом саны екі жақта тең болуы тиіс. Коэффициенттер ең кіші оң бүтін сандарға келтіріледі, зат формуласының индекстері өзгермейді.
Қолдану: 2KClO₃ → 2KCl + 3O₂. Атомдар саны әр жақта: Cl: 2; K: 2; O: 6. Осы ең кіші қатынаста O₂ алдындағы коэффициент 3 болады; барлық коэффициентті бірге көбейту басқа, қысқартылатын жазылым береді.
Қате нұсқаларды ажырату: Бір формуладағы индексті коэффициент деп қабылдама. Теңестіру үшін индексті өзгерту заттың өзін өзгертеді; тек таңдалған бір элементті емес, теңдеудегі барлық элементті қайта сана.
Қайта орындауға ишара: Алдымен екі жақтағы атомдарды сана, содан кейін барлық коэффициенттің ортақ бөлгіші бар-жоғын тексер.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 9 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Экзотермиялық және эндотермиялық реакциялар
- Термохимиялық теңдеулер бойынша есептеулер
- Сутек алынуы қасиеттері және қолданылуы
- Сутектің химиялық қасиеттері қолданылуы
- Оттектің қасиеттері
- Оттегі және озон
- Химиялық элементтердің периодтық жүйесінің құрылымы
- Химиялық элемент атомдарының қасиеті мен кейбір сипаттамаларының периодты түрде өзгеруі
Сұрақтар «Химия» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.