Химиялық элемент атомдарының қасиеті мен кейбір сипаттамаларының периодты түрде өзгеруі
29-параграф · Оқулықтың 100–102-беттері
«Химия» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Химиялық элемент атомдарының қасиеті мен кейбір сипаттамаларының периодты түрде өзгеруі» тақырыбы, 29-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Бір период бойында солдан оңға өткенде атом радиусының жалпы өзгерісі қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Атом радиусы кемиді
Жауап нұсқалары
- A.Атом радиусы артады
- B.Атом радиусы кемидідұрыс
- C.Атом радиусы өзгермейді
- D.Электрон қабаттарының саны әр элементте артады
- E.Ядро заряды кемиді
Түсіндірме
Ереже: Негізгі топ элементтерінде бір период бойымен ядро тартылысы күшейіп, атом өлшемі жалпы кішірейеді.
Қолдану: Na-дан Cl-ға өткенде электрондар бір негізгі сыртқы қабатқа қосылады, ал протон саны артады. Ядроның сыртқы электрондарды тиімді тартуы күшейеді. Сондықтан берілген периодтық бағытта атом радиусы жалпы кемиді; бұл жеке атом өлшемін сандық есептеу емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Периодпен оңға өткенде жаңа электрон қабаты әр элементте қосылады деу қате. Жаңа негізгі қабат келесі периодқа көшкенде пайда болады.
Қайта орындауға ишара: Бірдей қабат саны сақталған кезде ядро тартылысының күшеюін ескер.
Дұрыс жауап: Атом радиусы кемиді
Жауап нұсқалары
- A.Атом радиусы кемидідұрыс
- B.Атом радиусы артады
- C.Атом радиусы өзгермейді
- D.Электрон қабаттарының саны әр элементте артады
- E.Ядро заряды кемиді
Түсіндірме
Ереже: Негізгі топ элементтерінде бір период бойымен ядро тартылысы күшейіп, атом өлшемі жалпы кішірейеді.
Қолдану: Na-дан Cl-ға өткенде электрондар бір негізгі сыртқы қабатқа қосылады, ал протон саны артады. Ядроның сыртқы электрондарды тиімді тартуы күшейеді. Сондықтан берілген периодтық бағытта атом радиусы жалпы кемиді; бұл жеке атом өлшемін сандық есептеу емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Периодпен оңға өткенде жаңа электрон қабаты әр элементте қосылады деу қате. Жаңа негізгі қабат келесі периодқа көшкенде пайда болады.
Қайта орындауға ишара: Бірдей қабат саны сақталған кезде ядро тартылысының күшеюін ескер.
Дұрыс жауап: Атом радиусы кемиді
Жауап нұсқалары
- A.Атом радиусы артады
- B.Атом радиусы өзгермейді
- C.Атом радиусы кемидідұрыс
- D.Электрон қабаттарының саны әр элементте артады
- E.Ядро заряды кемиді
Түсіндірме
Ереже: Негізгі топ элементтерінде бір период бойымен ядро тартылысы күшейіп, атом өлшемі жалпы кішірейеді.
Қолдану: Na-дан Cl-ға өткенде электрондар бір негізгі сыртқы қабатқа қосылады, ал протон саны артады. Ядроның сыртқы электрондарды тиімді тартуы күшейеді. Сондықтан берілген периодтық бағытта атом радиусы жалпы кемиді; бұл жеке атом өлшемін сандық есептеу емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Периодпен оңға өткенде жаңа электрон қабаты әр элементте қосылады деу қате. Жаңа негізгі қабат келесі периодқа көшкенде пайда болады.
Қайта орындауға ишара: Бірдей қабат саны сақталған кезде ядро тартылысының күшеюін ескер.
Дұрыс жауап: Атом радиусы артады
Жауап нұсқалары
- A.Атом радиусы кемиді
- B.Атом радиусы өзгермейді
- C.Электрон қабаттарының саны азаяды
- D.Атом радиусы артадыдұрыс
- E.Ядро заряды өзгермейді
Түсіндірме
Ереже: Бір негізгі топпен төмендегенде жаңа электрон қабаттары пайда болып, атом өлшемі жалпы өседі.
Қолдану: Li, Na және K қатарында сыртқы электрон тиісінше екінші, үшінші және төртінші қабатта орналасады. Ядро заряды өскенімен, қосымша қабаттар мен ішкі электрондардың экрандауы сыртқы қабатты алыстатады. Сондықтан атом радиусы артады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ядро зарядының өсуін жалғыз фактор ретінде алуға болмайды. Топ бойымен жаңа қабаттардың қосылуы период бойымен өзгерістен басқа жағдай жасайды.
Қайта орындауға ишара: Li, Na және K атомдарындағы электрон бар қабаттар санын салыстыр.
Дұрыс жауап: Атом радиусы артады
Жауап нұсқалары
- A.Атом радиусы артадыдұрыс
- B.Атом радиусы кемиді
- C.Атом радиусы өзгермейді
- D.Электрон қабаттарының саны азаяды
- E.Ядро заряды өзгермейді
Түсіндірме
Ереже: Бір негізгі топпен төмендегенде жаңа электрон қабаттары пайда болып, атом өлшемі жалпы өседі.
Қолдану: Li, Na және K қатарында сыртқы электрон тиісінше екінші, үшінші және төртінші қабатта орналасады. Ядро заряды өскенімен, қосымша қабаттар мен ішкі электрондардың экрандауы сыртқы қабатты алыстатады. Сондықтан атом радиусы артады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ядро зарядының өсуін жалғыз фактор ретінде алуға болмайды. Топ бойымен жаңа қабаттардың қосылуы период бойымен өзгерістен басқа жағдай жасайды.
Қайта орындауға ишара: Li, Na және K атомдарындағы электрон бар қабаттар санын салыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Оттек алынуы табиғатта таралуы
- Оттектің қасиеттері
- Оттегі және озон
- Химиялық элементтердің периодтық жүйесінің құрылымы
- Периодтық жүйедегі орнына қарай элементті және оның қосылыстарын сипаттау
- Химиялық элементтердің табиғи ұяластары және олардың қасиеттері Сілтілік металдар
- Галогендер инертті газдар
- Металдар мен бейметалдар
Сұрақтар «Химия» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.