Адамның табиғаттағы рөлі

Ереже: Жер беті сіңірген күн энергиясын инфрақызыл сәуле түрінде қайта шығарады. Парниктік газдар осы сәуленің бір бөлігін сіңіріп, қайта сәулелендіреді, ғарышқа энергияның кетуін баяулатады. Табиғи парниктік әсер тіршілікке қолайлы температураға қатысады; газ мөлшерінің антропогендік артуы бұл әсерді күшейтуі мүмкін. Озондық қорғаныс басқа сәуле түріне қатысты.

Қолдану: Шартта газдың көбеюі мен жылудың кетуінің баяулауы берілген, сондықтан парниктік әсер дұрыс. Күкірт қышқылы немесе топырақ бактериялары туралы дерек жоқ. Ультракүлгін сәуле мен озонның қатысы инфрақызыл жылулық сәулеге қатысты механизмді алмастырмайды. Мұхит тұздылығының өзгерісін осы бір шарттан тікелей есептеуге болмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Озон нұсқасы сәуле түрін ауыстырған. Қышқыл жауын-шашынға басқа реакциялар қажет. Тұздылықтың өзгеруі берілмеген. Азот бекіту атмосферадағы жылу алмасуын түсіндірмейді.

Қайта орындауға ишара: Жерден шығатын жылулық сәуле мен парниктік газдарды байланыстыр.

Ереже: Стратосфералық озон Күннен келетін ультракүлгін сәуленің бір бөлігін, соның ішінде UVB сәулесінің едәуір бөлігін сіңіреді. Озон мөлшері азайғанда осы қорғаныс әлсіреуі мүмкін. Озон барлық электромагниттік сәулені түгел бөгейтін қабырға емес. Дыбыс болса, электромагниттік сәуле емес, ортада таралатын механикалық толқын.

Қолдану: Сұрақ озон қабатының нақты қорғанысын сұрайды. UVB дұрыс; көрінетін жасыл жарық пен радиотолқындардың бәрін тоқтату оның осы қызметіне жатпайды. Инфрақызыл сәулеге қатысты парниктік механизмді озонның UVB қорғанысымен шатастырмау керек. Жауап қорғаныс әлсіреуін білдіреді, бірақ барлық ультракүлгін сәуле бұрын толық бөгелді деген тұжырым жасамайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Жасыл жарық UVB емес. Радиотолқынның бәрін озон бөгемейді. Инфрақызыл сәуленің бәрі туралы абсолютті тұжырым дұрыс емес. Дыбыс басқа табиғатты толқын.

Қайта орындауға ишара: Озон мен UVB арасындағы байланысты есіңе түсір.

Ереже: Күкірт диоксиді мен азот оксидтері атмосферадағы реакцияларға қатысып, күкірт және азот қышқылдарын түзуі мүмкін. Қышқылдық шөгінділер жаңбыр, қар немесе тұманмен бірге түсуі, сондай-ақ құрғақ бөлшектер мен газдар түрінде шөгуі мүмкін. Сондықтан ұғым тек көрінетін жаңбыр тамшысымен шектелмейді. Газдың ауаға шығуы мен кейінгі химиялық өзгеріс екі бөлек кезең.

Қолдану: Шартта ластаушы газдардан қышқылды өнім пайда болғаны берілген. Қышқылдық шөгінділер дұрыс. Фотосинтез органикалық затқа қатысты басқа үдеріс. Тұқым тыныштығы мен түйнек бактериясының азот бекітуі осы атмосфералық реакцияны түсіндірмейді. Озон қалпына келді деген нәтиже де шартта жоқ.

Қате нұсқаларды ажырату: Фотосинтездің өнімі ауыстырылған. Тұқым күйі газ реакциясы емес. Азот бекіту қышқыл түзілуімен тең емес. Озон қалпына келуі дәлелденбеген.

Қайта орындауға ишара: Бастапқы газдардан қышқылдың түзілуіне назар аудар.

Ереже: Атмосфералық ластаушы заттар желмен тасымалдануы және жол бойында химиялық өзгеріске ұшырауы мүмкін. Әсерді бағалау үшін шығарындылар, ауа қозғалысы және қабылдаушы ортадағы өлшемдер қажет. Тасымал мүмкіндігін мойындау әр алыстағы өзгерістің жалғыз себебін алдын ала бекіту емес. Қорытынды нақты бақылауларға сүйенуі тиіс.

Қолдану: Дұрыс тәсіл зауытпен шектелмей, жел бойындағы аумақтарды зерттейді. Қоршаумен шектелу тасымалды елемейді; жел бағытын алып тастау маңызды деректі жояды. Нүктеде ғана қалу шартқа қайшы. Бірақ көрші аумақтағы барлық өзгерісті өлшеусіз зауытқа телу де негізсіз, өйткені басқа себептер болуы мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: Қоршау ауа тасымалын тоқтатпайды. Желді елемеу деректі кемітеді. Бір нүктеде қалу берілген қозғалысқа қайшы. Барлық өзгерісті бір себепке телу дәлелсіз.

Қайта орындауға ишара: Таралу мүмкіндігі мен себепті дәлелдеуді ажырат.

Ереже: Биоалуантүрлілікті сақтау ағзаның өзімен қатар оның тіршілік ортасын да қамтиды. Мекен бөлшектенуі шағын топтардың оқшаулануына және байланысының шектелуіне әкелуі мүмкін. Қорғау мен қолайлы байланыстарды қалпына келтіру осы себепке бағытталады. Нақты шараны жергілікті жағдайға бейімдеп, нәтижесін бақылау қажет; бір шара барлық қауіптің жоғалуына кепіл емес.

Қолдану: Қауіптің тікелей себебі табиғи мекеннің бөлшектенуі, сондықтан қорғау және қолайлы учаскелерді қалпына келтіру дұрыс. Қоймадағы тұқым, зертханалық өсіру, ақпарат және санақ пайдалы қосымша құралдар болуы мүмкін. Бірақ берілген төрт нұсқада мекенге қатысты әрекет жоқ, сондықтан олар бөлшектену себебін тікелей азайтпайды. Жауап қосымша құралдың құндылығын жоққа шығармай, мақсатқа сәйкестігін ажыратады.

Қате нұсқаларды ажырату: Тұқым резерві мекенді өзі біріктірмейді. Зертхана табиғи учаскені қорғамайды. Ақпарат жер пайдалану өзгерісін алмастырмайды. Санақ қорғау әрекеті емес.

Қайта орындауға ишара: Қауіп мекенде болса, шара да мекенді сақтауға бағытталсын.