Осман империясының дамуы
21-параграф · Оқулықтың 100–104-беттері · Сұрақ оқулықтың 101-бетіне негізделген
«Дүниежүзі тарихы» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Осман империясының дамуы» тақырыбы, 21-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Осман мемлекетінің негізін қалаған билеуші кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Осман
Жауап нұсқалары
- A.Орхан
- B.I Мұрад
- C.Баязит
- D.II Мехмед
- E.Османдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Осман билеушінің есімі әулет пен мемлекеттің атауына негіз болды.
Қолдану: Османның аты кейін әулет пен мемлекеттің атауына негіз болды. Ол Кіші Азиядағы түрік билігінің қалыптасуымен байланысты; әулеттің негізін қалаушыны кейінгі аумақты кеңейткен сұлтандармен шатастыруға болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Орхан, I Мұрад, Баязит және II Мехмед Осман әулетінің кейінгі билеушілері болды. Олардың жорықтары мемлекетті күшейткенімен, әулетке атау берген бастапқы билеушінің орнына жүрмейді; әулеттік сабақтастықты ескер.
Қайта орындауға ишара: Әулет атауы мен негізін қалаушының жеке есімінің байланысын ойла.
Дұрыс жауап: 1299 жыл
Жауап нұсқалары
- A.1389 жыл
- B.1402 жыл
- C.1453 жыл
- D.1299 жылдұрыс
- E.1520 жыл
Түсіндірме
Ереже: Салжұқ билігі әлсіреген ортада жаңа түрік мемлекеті пайда болды.
Қолдану: 1299 жыл Осман мемлекетінің басталуына қатысты дәстүрлі меже ретінде беріледі. Мемлекет бір күнде толық қалыптасқан жоқ: билік пен аумақ біртіндеп кеңейді; осы шартты датаны кейінгі ірі жаулап алулардан ажырату қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: 1389 жыл Косово шайқасына, 1402 жыл Анкараға, 1453 жыл Константинопольге, 1520 жыл Сүлеймен билігінің басталуына қатысты. Әулеттің қалыптасуын оның кейінгі жеңістерінің датасымен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Кіші Азиядағы бастапқы осман билігінің дәстүрлі хронологиялық межесін ізде.
Дұрыс жауап: Балқан түбегі
Жауап нұсқалары
- A.Апеннин түбегі
- B.Пиреней түбегі
- C.Скандинавия түбегі
- D.Балқан түбегідұрыс
- E.Арабия түбегі
Түсіндірме
Ереже: Балқан мемлекеттерінің бытыраңқылығы осман жорықтарына қолайлы жағдай туғызды.
Қолдану: Османдардың Еуропадағы кеңеюінің негізгі аймақтарының бірі Балқан түбегі болды. Дарданеллден өту Болгария мен Сербия бағыттарына жол ашты; сұрақта бүкіл империя емес, оның еуропалық жорық аймағы анықталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Апеннин, Пиреней және Скандинавия түбектері бұл негізгі аймақ емес. Арабия түбегі империя тарихымен байланысты болғанымен, Еуропада орналаспаған; географиялық шартты міндетті түрде тексер.
Қайта орындауға ишара: Болгария мен Сербия орналасқан еуропалық түбекті анықта.
Дұрыс жауап: Косово даласында
Жауап нұсқалары
- A.Анкара түбінде
- B.Креси маңында
- C.Азенкурда
- D.Гастингсте
- E.Косово даласындадұрыс
Түсіндірме
Ереже: Косово шайқасы османдардың Сербиядағы үстемдігін күшейткен оқиғалардың бірі болды.
Қолдану: 1389 жылы осман және серб бастаған күштер Косово даласында шайқасты. Бұл оқиға Балқандағы күш арақатынасына әсер етті; Сербияның толық тәуелсіздігі дәл сол күні бірден аяқталды деген тұжырым жасауға болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Анкара 1402 жылғы Темір мен Баязит қақтығысына жатады. Креси мен Азенкур Англия–Франция соғысының орындары, Гастингс норман жаулап алуымен байланысты; шайқас орнын дата және тараптармен сәйкестендір.
Қайта орындауға ишара: Балқандағы серб-осман қақтығысын Кіші Азиядағы кейінгі шайқастан ажырат.
Дұрыс жауап: Әмір Темір
Жауап нұсқалары
- A.Шыңғысхан
- B.Әмір Темірдұрыс
- C.Бату
- D.II Мехмед
- E.I Сүлеймен
Түсіндірме
Ереже: Бұл жеңіліс осман кеңеюін уақытша тоқтатып, билік дағдарысын туғызды.
Қолдану: Әмір Темір 1402 жылы Анкара маңында Баязит әскерін жеңді. Сұлтанның жеңілуі Осман мемлекетінде уақытша билік дағдарысын туғызды; оны осман билігінің сол сәтте біржола жойылуы деп түсіндіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Шыңғысхан бұдан бұрынғы дәуірге жатады, Бату да XIII ғасыр қайраткері. II Мехмед пен I Сүлеймен османның кейінгі сұлтандары; олар Баязитке қарсы осы қолбасшының орнын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: XIV–XV ғасыр тоғысында Орталық Азиядан үлкен жорықтар жүргізген билеушіні анықта.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Еуропадағы орталықтанған мемлекеттердің құрылуы
- Франциядағы абсолютизмнің қалыптасуы
- Англия мен Ресейдегі абсолютизм
- Қытай мен Жапониядағы абсолютизм
- Халықаралық саяхаттар Ұлы географиялық ашылулардың қателіктері
- Ұлы географиялық ашылулар және олардың нәтижелері
- Батыс Еуропада қайта өрлеу мәдениетінің қалыптасуы
- Гуманизм идеялары
Сұрақтар «Дүниежүзі тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.