Жер — біздің планетамыз. Пішіні, өлшемі және қозғалысы
6-параграф · Оқулықтың 22–24-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Жер — біздің планетамыз. Пішіні, өлшемі және қозғалысы» тақырыбы, 6-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Жерді солтүстік және оңтүстік жартышарға бөлетін шартты шеңбер қалай аталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Экватор
Жауап нұсқалары
- A.Экватордұрыс
- B.Бастапқы меридиан
- C.Солтүстік тропик
- D.Солтүстік поляр шеңбері
- E.Көкжиек
Түсіндірме
Ереже: Экватор — екі полюстен бірдей қашықтықта орналасқан, Жерді солтүстік және оңтүстік жартышарға бөлетін шартты шеңбер.
Қолдану: Шарттағы сызық бір полюстен екіншісіне жүрмейді, олардың арасындағы орта тұсты айнала өтеді. Оның географиялық ендігі нөл градус. Бұл жер бетінде сызылып тұрған нақты жол емес: карта мен глобуста қолданылатын бағдарлық сызық. Оны шығыс пен батыс жартышарды бөлетін сызықпен шатастырма.
Қате нұсқаларды ажырату: Бастапқы меридиан бойлықтың басталуына, тропиктер мен поляр шеңберлері басқа ендіктерге қатысты. Көкжиек бақылаушының көрініс шегі. Екі полюстен тең қашықтық және нөлдік ендік — шешуші белгілер.
Қайта орындауға ишара: Солтүстік пен оңтүстіктің дәл ортасындағы нөлдік ендік шеңберін ойла.
Дұрыс жауап: Экватор
Жауап нұсқалары
- A.Солтүстік тропик
- B.Солтүстік поляр шеңбері
- C.Көкжиек
- D.Экватордұрыс
- E.Бастапқы меридиан
Түсіндірме
Ереже: Экватор — екі полюстен бірдей қашықтықта орналасқан, Жерді солтүстік және оңтүстік жартышарға бөлетін шартты шеңбер.
Қолдану: Шарттағы сызық бір полюстен екіншісіне жүрмейді, олардың арасындағы орта тұсты айнала өтеді. Оның географиялық ендігі нөл градус. Бұл жер бетінде сызылып тұрған нақты жол емес: карта мен глобуста қолданылатын бағдарлық сызық. Оны шығыс пен батыс жартышарды бөлетін сызықпен шатастырма.
Қате нұсқаларды ажырату: Бастапқы меридиан бойлықтың басталуына, тропиктер мен поляр шеңберлері басқа ендіктерге қатысты. Көкжиек бақылаушының көрініс шегі. Екі полюстен тең қашықтық және нөлдік ендік — шешуші белгілер.
Қайта орындауға ишара: Солтүстік пен оңтүстіктің дәл ортасындағы нөлдік ендік шеңберін ойла.
Дұрыс жауап: Экватор
Жауап нұсқалары
- A.Солтүстік поляр шеңбері
- B.Көкжиек
- C.Бастапқы меридиан
- D.Солтүстік тропик
- E.Экватордұрыс
Түсіндірме
Ереже: Экватор — екі полюстен бірдей қашықтықта орналасқан, Жерді солтүстік және оңтүстік жартышарға бөлетін шартты шеңбер.
Қолдану: Шарттағы сызық бір полюстен екіншісіне жүрмейді, олардың арасындағы орта тұсты айнала өтеді. Оның географиялық ендігі нөл градус. Бұл жер бетінде сызылып тұрған нақты жол емес: карта мен глобуста қолданылатын бағдарлық сызық. Оны шығыс пен батыс жартышарды бөлетін сызықпен шатастырма.
Қате нұсқаларды ажырату: Бастапқы меридиан бойлықтың басталуына, тропиктер мен поляр шеңберлері басқа ендіктерге қатысты. Көкжиек бақылаушының көрініс шегі. Екі полюстен тең қашықтық және нөлдік ендік — шешуші белгілер.
Қайта орындауға ишара: Солтүстік пен оңтүстіктің дәл ортасындағы нөлдік ендік шеңберін ойла.
Дұрыс жауап: Меридиан
Жауап нұсқалары
- A.Параллель
- B.Меридиандұрыс
- C.Экватор
- D.Тропик
- E.Поляр шеңбері
Түсіндірме
Ереже: Меридиан — Жер бетінде екі полюсті жалғайтын шартты жарты шеңбер.
Қолдану: Карта не глобуста бұл сызық солтүстік полюстен оңтүстік полюске дейін өтеді. Оның бойындағы нүктелердің географиялық бойлығы бірдей болады. Жарты шеңберді толық шеңбермен шатастырма: қарама-қарсы бойлықтағы екінші жарты шеңбермен бірге толық үлкен шеңбер құрайды. Бұл нақты жол емес, координаталық сызық.
Қате нұсқаларды ажырату: Параллельдер ендік бойымен, экватор нөлдік ендікте өтеді; тропик пен поляр шеңбері де ендік шеңберлері. Олардың барлығы екі полюсті байланыстыратын жарты шеңбер болмайды. Екі полюстен өту белгісін қолдан.
Қайта орындауға ишара: Полюстен полюске созылатын координаталық жарты шеңберді ойла.
Дұрыс жауап: Меридиан
Жауап нұсқалары
- A.Экватор
- B.Тропик
- C.Поляр шеңбері
- D.Меридиандұрыс
- E.Параллель
Түсіндірме
Ереже: Меридиан — Жер бетінде екі полюсті жалғайтын шартты жарты шеңбер.
Қолдану: Карта не глобуста бұл сызық солтүстік полюстен оңтүстік полюске дейін өтеді. Оның бойындағы нүктелердің географиялық бойлығы бірдей болады. Жарты шеңберді толық шеңбермен шатастырма: қарама-қарсы бойлықтағы екінші жарты шеңбермен бірге толық үлкен шеңбер құрайды. Бұл нақты жол емес, координаталық сызық.
Қате нұсқаларды ажырату: Параллельдер ендік бойымен, экватор нөлдік ендікте өтеді; тропик пен поляр шеңбері де ендік шеңберлері. Олардың барлығы екі полюсті байланыстыратын жарты шеңбер болмайды. Екі полюстен өту белгісін қолдан.
Қайта орындауға ишара: Полюстен полюске созылатын координаталық жарты шеңберді ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.