Қаңлылар
39–40-параграф · Оқулықтың 103–106-беттері
«Қазақстан тарихы» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Қаңлылар» тақырыбы, 39–40-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Сырдария өңірінде орналасып, үйсіндерге батыс жағынан көрші болған ежелгі бірлестік қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қаңлы
Жауап нұсқалары
- A.Үйсін
- B.Қаңлыдұрыс
- C.Ғұн
- D.Сармат
- E.Юечжи
Түсіндірме
Ереже: Қаңлы — Сырдария өңірімен байланысты және қытай жазба деректерінде аталған ежелгі саяси бірлестік.
Қолдану: Үйсіндердің батысындағы орналасуы және өзен өңірі оны ажыратуға көмектеседі. Бірлестіктің құрамында мал өсіруші және егінші қауымдар болған. Ежелгі атауды қазіргі топтармен еш өзгеріссіз теңестірмейміз; саяси аумақ пен археологиялық мәдениет шекарасы да міндетті түрде дәл сәйкес келмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Үйсін Жетісумен, ғұн шаньюй билігімен, сармат батыс далалармен, юечжи басқа көші-қон тарихымен байланысты. Сырдария және үйсіннің батысы деген белгілерді бірге қолдан.
Қайта орындауға ишара: Үйсіннің батысындағы Сырдария өңіріне қатысты бірлестікті ізде.
Дұрыс жауап: Қаңлы
Жауап нұсқалары
- A.Ғұн
- B.Сармат
- C.Қаңлыдұрыс
- D.Юечжи
- E.Үйсін
Түсіндірме
Ереже: Қаңлы — Сырдария өңірімен байланысты және қытай жазба деректерінде аталған ежелгі саяси бірлестік.
Қолдану: Үйсіндердің батысындағы орналасуы және өзен өңірі оны ажыратуға көмектеседі. Бірлестіктің құрамында мал өсіруші және егінші қауымдар болған. Ежелгі атауды қазіргі топтармен еш өзгеріссіз теңестірмейміз; саяси аумақ пен археологиялық мәдениет шекарасы да міндетті түрде дәл сәйкес келмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Үйсін Жетісумен, ғұн шаньюй билігімен, сармат батыс далалармен, юечжи басқа көші-қон тарихымен байланысты. Сырдария және үйсіннің батысы деген белгілерді бірге қолдан.
Қайта орындауға ишара: Үйсіннің батысындағы Сырдария өңіріне қатысты бірлестікті ізде.
Дұрыс жауап: Қаңлы
Жауап нұсқалары
- A.Қаңлыдұрыс
- B.Сармат
- C.Юечжи
- D.Үйсін
- E.Ғұн
Түсіндірме
Ереже: Қаңлы — Сырдария өңірімен байланысты және қытай жазба деректерінде аталған ежелгі саяси бірлестік.
Қолдану: Үйсіндердің батысындағы орналасуы және өзен өңірі оны ажыратуға көмектеседі. Бірлестіктің құрамында мал өсіруші және егінші қауымдар болған. Ежелгі атауды қазіргі топтармен еш өзгеріссіз теңестірмейміз; саяси аумақ пен археологиялық мәдениет шекарасы да міндетті түрде дәл сәйкес келмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Үйсін Жетісумен, ғұн шаньюй билігімен, сармат батыс далалармен, юечжи басқа көші-қон тарихымен байланысты. Сырдария және үйсіннің батысы деген белгілерді бірге қолдан.
Қайта орындауға ишара: Үйсіннің батысындағы Сырдария өңіріне қатысты бірлестікті ізде.
Дұрыс жауап: Сырдария
Жауап нұсқалары
- A.Іле
- B.Жайық
- C.Ертіс
- D.Сырдариядұрыс
- E.Есіл
Түсіндірме
Ереже: Сырдария — қаңлы қоныстары мен қатынас жолдары таралған, Арал алабына жататын ірі өзен.
Қолдану: Сұрақ өзенді тарихи қоныстар және су алабы арқылы анықтайды. Суы егіншілікке, ал аңғары қатынасқа қолайлы болған. Бұл ежелгі барлық қаланың бір мезгілде қалыптасқанын білдірмейді; жеке ескерткіштердің мерзімін археологиялық зерттеу анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Іле Балқашқа, Жайық Каспийге құяды; Ертіс солтүстікке ағатын жүйеге, Есіл Ертіс алабына жатады. Қаңлы тарихын тек жалпы оңтүстік бағытпен емес, Арал алабымен байланыстырып қара.
Қайта орындауға ишара: Арал алабы мен қаңлы қоныстарының өзенін сәйкестендір.
Дұрыс жауап: Сырдария
Жауап нұсқалары
- A.Сырдариядұрыс
- B.Жайық
- C.Ертіс
- D.Есіл
- E.Іле
Түсіндірме
Ереже: Сырдария — қаңлы қоныстары мен қатынас жолдары таралған, Арал алабына жататын ірі өзен.
Қолдану: Сұрақ өзенді тарихи қоныстар және су алабы арқылы анықтайды. Суы егіншілікке, ал аңғары қатынасқа қолайлы болған. Бұл ежелгі барлық қаланың бір мезгілде қалыптасқанын білдірмейді; жеке ескерткіштердің мерзімін археологиялық зерттеу анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Іле Балқашқа, Жайық Каспийге құяды; Ертіс солтүстікке ағатын жүйеге, Есіл Ертіс алабына жатады. Қаңлы тарихын тек жалпы оңтүстік бағытпен емес, Арал алабымен байланыстырып қара.
Қайта орындауға ишара: Арал алабы мен қаңлы қоныстарының өзенін сәйкестендір.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Мал өсіруші тайпалардың қолөнері мен саудасы
- Дала тайпаларының қоғамдық құрылысы мен түсініктері
- Үйсіндердің тарихы және олардың шаруашылығы
- Үйсіндердің материалдық мәдениеті
- Жазба және археологиялық деректердегі сарматтар
- Сарматтардың қоғамдық өмірі мен шаруашылығы
- Жазба деректердегі ғұн тайпалары
- Ғұндардың шаруашылығы. Қоғамдық және мемлекеттік құрылымы
Сұрақтар «Қазақстан тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.