Ерте металл дәуіріндегі тайпалардың шаруашылығы
16–17-параграф · Оқулықтың 49–52-беттері
«Қазақстан тарихы» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ерте металл дәуіріндегі тайпалардың шаруашылығы» тақырыбы, 16–17-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Едені жерге төмендетіліп, жоғарғы жағы бөренемен жабылған ежелгі баспана түрі қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Жартылай жер үй
Жауап нұсқалары
- A.Киіз үй
- B.Үңгір
- C.Жерүсті ағаш үй
- D.Жартылай жер үйдұрыс
- E.Тас мұнара
Түсіндірме
Ереже: Жартылай жер үй — едені жер бетінен төмендетіліп, жоғарғы бөлігі жер үстіне шығарылған баспана.
Қолдану: Шартта үйдің бір бөлігі ғана топырақ ішінде орналасатыны айтылған. Сондықтан толық жер астындағы немесе табиғи жартас қуысындағы мекенмен тең емес. Бөрене төбесі мен қабырға тіректері құрылыс тәсілін көрсетеді; жерге төмендету жылуды сақтауға көмектескен.
Қате нұсқаларды ажырату: Киіз үй тасымалды қаңқадан жасалады, үңгір табиғи қуыс, жерүсті ағаш үйдің едені көмілмейді, тас мұнара биік қорғаныс құрылысы. Негізгі белгі — еденнің төмен орналасуы.
Қайта орындауға ишара: Үйдің едені жердің бетіне қатысты қайда екенін салыстыр.
Дұрыс жауап: Жартылай жер үй
Жауап нұсқалары
- A.Үңгір
- B.Жерүсті ағаш үй
- C.Тас мұнара
- D.Киіз үй
- E.Жартылай жер үйдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жартылай жер үй — едені жер бетінен төмендетіліп, жоғарғы бөлігі жер үстіне шығарылған баспана.
Қолдану: Шартта үйдің бір бөлігі ғана топырақ ішінде орналасатыны айтылған. Сондықтан толық жер астындағы немесе табиғи жартас қуысындағы мекенмен тең емес. Бөрене төбесі мен қабырға тіректері құрылыс тәсілін көрсетеді; жерге төмендету жылуды сақтауға көмектескен.
Қате нұсқаларды ажырату: Киіз үй тасымалды қаңқадан жасалады, үңгір табиғи қуыс, жерүсті ағаш үйдің едені көмілмейді, тас мұнара биік қорғаныс құрылысы. Негізгі белгі — еденнің төмен орналасуы.
Қайта орындауға ишара: Үйдің едені жердің бетіне қатысты қайда екенін салыстыр.
Дұрыс жауап: Жартылай жер үй
Жауап нұсқалары
- A.Жерүсті ағаш үй
- B.Тас мұнара
- C.Киіз үй
- D.Жартылай жер үйдұрыс
- E.Үңгір
Түсіндірме
Ереже: Жартылай жер үй — едені жер бетінен төмендетіліп, жоғарғы бөлігі жер үстіне шығарылған баспана.
Қолдану: Шартта үйдің бір бөлігі ғана топырақ ішінде орналасатыны айтылған. Сондықтан толық жер астындағы немесе табиғи жартас қуысындағы мекенмен тең емес. Бөрене төбесі мен қабырға тіректері құрылыс тәсілін көрсетеді; жерге төмендету жылуды сақтауға көмектескен.
Қате нұсқаларды ажырату: Киіз үй тасымалды қаңқадан жасалады, үңгір табиғи қуыс, жерүсті ағаш үйдің едені көмілмейді, тас мұнара биік қорғаныс құрылысы. Негізгі белгі — еденнің төмен орналасуы.
Қайта орындауға ишара: Үйдің едені жердің бетіне қатысты қайда екенін салыстыр.
Дұрыс жауап: Қорғаныс ор
Жауап нұсқалары
- A.Суару арығы
- B.Құдық
- C.Жерлеу шұңқыры
- D.Ошақ
- E.Қорғаныс ордұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қорғаныс ор — қонысқа кіруді қиындату үшін айналасына қазылған ұзын шұңқыр.
Қолдану: Сұрақта суды егістікке жеткізу емес, мекенді сырттан қорғау қызметі берілген. Қазылған тосқауыл қоршаумен бірге қолданылуы мүмкін. Ор мен оның жанындағы үйілген дуалды материалға қарай ажыратамыз: бірі төмен қазылады, екіншісі жоғары көтеріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Суару арығы суды танапқа апарады, құдық жер астындағы суға жетеді, жерлеу шұңқыры қабірге арналған, ошақ тамақ пен жылуға қызмет етеді. Қазылғанының өзі бәрін бірдей етпейді.
Қайта орындауға ишара: Мекенді айнала қорғайтын қазындының қызметін ойла.
Дұрыс жауап: Қорғаныс ор
Жауап нұсқалары
- A.Құдық
- B.Жерлеу шұңқыры
- C.Ошақ
- D.Қорғаныс ордұрыс
- E.Суару арығы
Түсіндірме
Ереже: Қорғаныс ор — қонысқа кіруді қиындату үшін айналасына қазылған ұзын шұңқыр.
Қолдану: Сұрақта суды егістікке жеткізу емес, мекенді сырттан қорғау қызметі берілген. Қазылған тосқауыл қоршаумен бірге қолданылуы мүмкін. Ор мен оның жанындағы үйілген дуалды материалға қарай ажыратамыз: бірі төмен қазылады, екіншісі жоғары көтеріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Суару арығы суды танапқа апарады, құдық жер астындағы суға жетеді, жерлеу шұңқыры қабірге арналған, ошақ тамақ пен жылуға қызмет етеді. Қазылғанының өзі бәрін бірдей етпейді.
Қайта орындауға ишара: Мекенді айнала қорғайтын қазындының қызметін ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақстан тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.