Экологиялық есепте құрастырылған «Жер мұңайып, өзеннің көз жасы көбейді» сөйлемін өлшенген дерекпен алмастыру керек. Шарттағы дерек: су деңгейі бір аптада 10 см көтерілген. Қай редакция мақсатқа сай?

Ереже: Сөздің мазмұны, құрылымы мен тілдік құралдары адресатқа және қарым-қатынас мақсатына сай таңдалады. Бір деректі ғылыми түсіндіру, ресми хабарлау немесе көркем бейнелеу әртүрлі тәсілмен жүзеге асады. Стильді анықтағанда тақырыппен бірге мәтіннің қызметін де ескереміз.

Қолдану: Есептің мақсаты бақылау нәтижесін дәл беру. Өлшем, мерзім және нысан сақталса, оқырман көрсеткіштің нені білдіретінін түсінеді. Мұңаю мен көз жасы сезімдік бейне болғанымен, есепте өлшенген себеп не сан ретінде берілмейді. Редакция жаңа зиян, себеп немесе ұзақ мерзімдік кепілдік қоспауы тиіс.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Су деңгейі бір жылда 10 см төмендеді.» — Мерзім де, өзгерістің бағыты да шартқа қайшы; дерек сақталмаған.

C) «Өзен барлық уақытта осындай деңгейде қала береді.» — Бір апталық өзгерістен шексіз тұрақтылық шығарылған; кейінгі дерек жоқ.

D) «Жер мұңайғандықтан, барлық өзен тасып кетті.» — Көркем себеп нақты себепке айналған және бір бақылау барлық өзенге кеңейген.

E) «Өзеннің мұңы дәл 10 пайызға артты.» — Сантиметр пайызбен ауыстырылған; өлшенбеген сезім сандық көрсеткішке айналған.

Қайта орындауға ишара: Қандай нысан, қандай мерзім және қандай өзгеріс өлшенген?