Берілген шартты жіктеу: денелік қажеттілік — тамақтану, тынығу; танымдық ұмтылыс — білгісі келу, себебін іздеу. Қай әрекет осы жіктеудегі танымдық ұмтылысқа жатады?

Ереже: Ғылыми баяндауда ұғымдар анық беріліп, терминдер бірізді қолданылады және ой логикалық байланыспен дамиды. Тұжырымның қандай дерекке негізделгені көрсетіледі. Мәтіннің ғылыми сипатын тек ұзындығы немесе күрделі сөздерінің саны емес, дәлдігі мен түсіндіру мақсаты айқындайды.

Қолдану: Сұрақ шартта берілген жіктеуді қолдануды талап етеді. Себепті білгісі келу танымдық ұмтылыстың нақты белгісіне сәйкес. Өзге әрекеттер тамақтану не тынығу қажеттілігін өтеуге бағытталған. Бұл жіктеу барлық адам әрекеті тек екі себеппен шектеледі деген психологиялық заң ретінде ұсынылмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Шөлдеген соң су ішу.» — Әрекет денелік күйді қалпына келтіреді, түсіндіру іздеу емес.

B) «Ашыққан соң тамақ ішу.» — Тамақтану денелік қажеттілік ретінде нақты берілген.

C) «Шаршаған соң демалу үшін жұмысты үзу.» — Мақсат тынығу, танымдық себепті іздеу емес.

D) «Ұзақ жұмыстан кейін ұйықтап тынығу.» — Бұл шарттағы денелік тынығу қажеттілігіне сәйкес.

Қайта орындауға ишара: Әрекет денені тынықтыруға ма, әлде құбылыстың себебін білуге ме бағытталған?