Байланыс құралдарының дамуы

Ереже: Ғарыштық байланыс тарихында аппараттың ұшырылуы, қабылдап алынуы және нақты қызметтердің оған ауысуы әртүрлі оқиғалар болуы мүмкін. Дата сұралғанда аппараттың атауы мен оқиғаның түрі дәл сәйкестендіріледі.

Қолдану: KazSat-3 Байқоңыр ғарыш айлағынан 2014 жылғы 28 сәуірде ұшырылды. Сондықтан сұралған жыл — 2014. Бұл дерек ұлттық байланыс пен хабар тарату инфрақұрылымының даму кезеңін көрсетеді. Оны бұрынғы KazSat-2 аппаратының датасымен немесе кейінгі телехабар ауысуымен шатастыруға болмайды. Жауап аппараттың бүгінгі техникалық күйі туралы болжам жасамайды.

Қате нұсқалар: A) 2020 жыл бұл оқиғаның ұшырылу жылы емес. Кейін шыққан оқу материалының немесе кейінгі пайдалану кезеңінің датасы тарихи ұшыру датасынан бөлек қарастырылады.

B) 2016 жыл кейбір телехабар қызметтерін осы аппаратқа ауыстыру кезеңімен байланысты. Пайдалану кезеңіндегі оқиға аппараттың 2014 жылы ұшырылғанын өзгертпейді.

C) 2011 жыл KazSat-2 аппаратының ұшырылуымен байланысты. Сұрақтағы KazSat-3 — басқа аппарат; оның ұшырылуы 2014 жылғы 28 сәуірде болды.

D) Бұл жыл KazSat-3-тің ұшырылған жылы емес. Аппаратты жасау немесе ұшыруға дайындық кезеңін нақты ғарышқа ұшыру оқиғасымен алмастыруға болмайды. Ишара: «KazSat-3» атауы мен «ұшырылды» оқиғасын бірге есте сақта.

Ереже: Асимметриялы қосылыста жүктеп алу мен желіге жіберу жылдамдықтары әртүрлі болуы мүмкін. Еселік айырмашылық бірдей бірліктегі жылдамдықтардың қатынасымен табылады; бұл айырманы азайтумен табудан бөлек.

Қолдану: Жүктеп алу 20 Мбит/с, жіберу 2 Мбит/с. Қатынас 20/2=10, сондықтан жүктеп алу он есе жылдам. Екі бағыт та жұмыс істейді. Бұл сан тек шартта сипатталған қосылысқа қатысты: оны барлық ADSL немесе барлық абоненттік желі үшін өзгермейтін қатынас деп жалпылауға болмайды.

Қате нұсқалар: A) Екі бағыт үшін де нөлден үлкен жылдамдық берілген. Сондықтан жіберу баяу болғанымен, оның мүлде жоқ екенін айтуға болмайды.

B) 20−2=18 Мбит/с — жылдамдықтар айырмасы. «Неше есе» деген сұраққа айырма емес, 20/2 қатынасы жауап береді.

C) Жылдамдықтардың бағыттары орын алмастырылған. Үлкен 20 Мбит/с мәні жүктеп алуға, ал кіші 2 Мбит/с мәні жіберуге тиесілі.

D) Берілген 20 және 2 Мбит/с мәндері тең емес. Симметрия туралы қорытынды бағыттар арасындағы нақты айырмашылықты елемейді. Ишара: Алдымен әр санның бағытын белгіле, содан кейін үлкенін кішісіне бөл.

Ереже: Оптикалық байланыста ақпарат жарық сигналының параметрлеріне енгізіліп, жарық талшық бойымен бағытталады. Жүйенің ұштарында электрлік және оптикалық көрсетілімдер арасында түрлендіру болуы мүмкін.

Қолдану: Шарт нақты оптикалық талшық ішіндегі учаскені сұрайды. Сондықтан жауап — ақпаратпен басқарылған жарық сигналы. Абонент құрылғысында электр тогының қолданылуы талшықтағы тасымалдаушыны электр тогы деп атауға негіз емес. Байланыс арнасын сипаттағанда бүкіл жүйенің әр учаскесіндегі физикалық сигналды бөлек қарастыру керек; мұнда талшық учаскесі анық берілген.

Қате нұсқалар: A) Бұл мыс өткізгішпен электрлік байланысқа тән сипаттама. Оптикалық учаскеде ақпаратты тасымалдаушы жарық болады, бірақ ұштардағы жабдық электр сигналдарын қолдануы мүмкін.

B) Механикалық серпімділік толқыны материал бөлшектерінің тербелісіне байланысты. Оптикалық дерек арнасындағы негізгі тасымалдаушы мұндай деформация емес, бағытталған электромагниттік жарық сигналы.

D) Өзгермейтін өріс шарттағы ақпаратпен модуляцияланған ағынды сипаттамайды. Оптикалық учаскеде уақыт бойынша басқарылатын жарық сигналы қолданылады; тұрақты электр өрісімен оны алмастыруға болмайды.

E) Оптикалық талшықтағы негізгі байланыс сигналы ауа қысымының тербелісі емес. Ақпарат талшық арқылы бағытталған жарықпен жеткізіледі. Ишара: «Оптикалық» атауы қай физикалық құбылысқа қатысты екенін есіңе түсір.

Ереже: Сымсыз жергілікті желіде құрылғы мен кіру нүктесі радиосигналдармен ақпарат алмасады. Бұл сигналдар электромагниттік табиғатты; «сымсыз» сөзі физикалық тасымалдаушы жоқ дегенді білдірмейді.

Қолдану: Ноутбук пен Wi-Fi нүктесі арасындағы нақты учаске сұралғандықтан, радиожиілікті электромагниттік толқын таңдалады. Нүктеден әрі қарай интернетке шығу кабельмен немесе басқа арнамен ұйымдастырылуы мүмкін, бірақ ол осы сұрақтағы учаскенің түрін өзгертпейді. Кіру нүктесінің бар болуы интернеттің міндетті түрде қолжетімді екенін де өздігінен дәлелдемейді.

Қате нұсқалар: A) Wi-Fi радиожиілікті сигналды қолданады. Көрінетін жарықпен сымсыз байланыс басқа тәсіл болуы мүмкін, бірақ ол берілген Wi-Fi учаскесі емес.

B) Ақпараттық радиосигнал уақыт бойынша өзгеретін электромагниттік өріспен жеткізіледі. Өзгермейтін магнит өрісі берілген Wi-Fi арнасын сипаттамайды.

D) Wi-Fi байланысы дыбыс арқылы жүзеге аспайды. Акустикалық толқын мен радиожиілікті электромагниттік толқынның физикалық табиғаты әртүрлі.

E) Шарттағы осы учаске сымсыз деп берілген. Кіру нүктесінің өзге желіге кабельмен жалғануы мүмкін, бірақ ноутбукпен радиобайланысқа бұл кабель міндетті емес. Ишара: Жергілікті сымсыз учаскені желінің одан арғы жалғану жолынан бөлек қарастыр.

Ереже: Сигналдың берілген толық жолындағы таралу уақыты t=s/v. Егер s екі станция арасындағы барлық учаскені қамтыса, серікке көтерілу мен төмендеу жолдарын қайта қосу немесе екіге бөлу қажет емес.

Қолдану: s=72 000 км=72·10⁶ м. Сондықтан t=72·10⁶/(3·10⁸)=0,24 с. Бұл тек біржақты таралу кідірісі; құрылғылардағы өңдеу, кезек күту және жауаптың кері жолы есепке кірмейді. Ұзын жолдың уақыт шығыны жоғары дерек жылдамдығымен де толық жойылмайды, себебі жылдамдық пен біржақты кідіріс әртүрлі сипаттамалар.

Қате нұсқалар: B) 72 000 км-ді 72 000 м деп алу ұзындықты мың есе кемітеді. Километрді метрге дұрыс ауыстырғанда уақыт 0,24 с болады.

C) Бұл нәтиже ұзындықты не жылдамдық дәрежесін жүз есе қате қолдануға сәйкес келеді. 72·10⁶ м-ді 3·10⁸ м/с-қа бөлгенде 24 емес, 0,24 с шығады.

D) 72 000 км шартта екі станция арасындағы серік арқылы өтетін толық жол ретінде берілген. Оны тағы екіге бөлу жолды негізсіз қысқартады.

E) Бұл берілген жолды екі рет жүріп өткендегі уақыт. Шартта жауап сигналы жоқ және біржақты жеткізу сұралғандықтан, екі еселеу қажет емес. Ишара: Шарттағы жол біржақты толық маршрут па, әлде оның бір бөлігі ме — соны анықта.