Шал мен теңіз
21-параграф · Оқулықтың 130–135-беттері
«Қазақ әдебиеті, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Арман-ПВ, 2020) «Шал мен теңіз» тақырыбы, 21-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Хемингуэйдің «Шал мен теңізінде» Сантьяго 84 күн балықсыз оралса да қайта шығады. Қандай қасиет ісінен…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қиындыққа мойымайтын табандылық
Жауап нұсқалары
- A.Кәсібінен толық бас тартуы
- B.Барлық балықты оңай ұстауы
- C.Балаға мүлде сенбеуі
- D.Нәтижені еш әрекетсіз күтуі
- E.Қиындыққа мойымайтын табандылықдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Ұзақ сәтсіздіктен кейін де еңбегін жалғастырады. Табандылықты авторлық атаумен ғана емес, нақты әрекетпен дәлелдейміз. Сәтсіздікке қарамастан қайта еңбектену оның мінезін ашады; бұл кез келген қауіпке ойланбай бару деген жалпы кеңес емес.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Қайта теңізге шығуы бас тартуға қайшы.
B) Ұзақ сәтсіздік бұл пікірді жоққа шығарады.
C) Повесте екеуінің өзара жақындығы бар.
D) Ол белсенді еңбек етеді.
Қайта орындауға ишара: Қиындықтан кейін кейіпкер не істеді?
Дұрыс жауап: Қамқорлық пен ұстазға құрмет
Жауап нұсқалары
- A.Тек қымбат балықты иемдену
- B.Қамқорлық пен ұстазға құрметдұрыс
- C.Тек пайдаға тәуелді сыйластық
- D.Қарияны толық жалғыз қалдыру
- E.Сантьягоны мазақ ету
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Бала нақты көмек арқылы адамдық жақындығын білдіреді. Манолиннің сезімі тек айтылған сөзбен емес, тұрмыстық қамқорлықпен беріледі. Қарияның қиын кезінде қолдау көрсетуі жақындықтың табысқа ғана тәуелді емес екенін айқындайды.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Көмектің басты мақсаты мүлікке ие болу емес.
C) Көмек қарияның сәтсіз кезеңінде де жалғасады.
D) Манолин қолдау білдіреді.
E) Берілген әрекет кемсіту емес.
Қайта орындауға ишара: Көмек адам табысты болмағанда да жалғасып тұр ма?
Дұрыс жауап: Материалдық жоғалту мен рухани беріктік
Жауап нұсқалары
- A.Барлық олжаны бүлінбей жеткізген
- B.Еңбекке еш күш жұмсамаған
- C.Табиғатпен еш байланысы жоқ
- D.Материалдық жоғалту мен рухани беріктікдұрыс
- E.Ол ешқашан теңізге шықпаған
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Ол олжадан айырылса да, күрес кезіндегі ерік пен тәжірибесін жоғалтпайды. Жеңісті тек әкелген олжаға қарай бағалау повестің адамдық мағынасын тарылтады. Шығарма жоғалтудың нақты ауырлығын сақтай отырып, адамның қарсы тұру қабілетін де бағалайды.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Акулалар балыққа зиян келтірген.
B) Ұзақ күрес күш пен төзімді қажет етеді.
C) Балық, теңіз және акуламен қатынас негізгі желі.
E) Оқиға ашық теңіздегі күреске құрылған.
Қайта орындауға ишара: Олжаның нәтижесі мен мінездің көрінуін ажырат.
Дұрыс жауап: Табиғатпен күрес пен құрметтің қатар жүруі
Жауап нұсқалары
- A.Табиғатпен күрес пен құрметтің қатар жүруідұрыс
- B.Балықты еш сезімсіз зат қана деу
- C.Табиғатты тек жоюға ұмтылу
- D.Еш балық ауламауға нақты заң шығару
- E.Барлық теңіз тіршілігі адаммен сөйлейтінін дәлелдеу
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Кәсіптік қажеттілік басқа тіршілікті қадірлеуді толық жоймайды. Қарияның күрделі сезімі табиғаттан тіршілік алу мен оған құрметтің моральдық арақатынасын ашады. Кейіпкер ойларын нақты биологиялық пікір ретінде емес, әдеби ішкі әлемнің айғағы ретінде оқимыз.
Қате нұсқаларды ажырату: B) Қария оны қадірлейтін қатынас білдіреді.
C) Повесте құрмет пен үйлесім мағынасы бар.
D) Көркем қатынас құқықтық нұсқау емес.
E) Кейіпкердің үн қатуы ғылыми факт емес.
Қайта орындауға ишара: Қарсыласқа құрмет күреспен бірге бола ала ма?
Дұрыс жауап: Жалғыздық пен қолдауға мұқтаждықты ашу
Жауап нұсқалары
- A.Балық аулаудың мүлде болмағанын көрсету
- B.Тек карта бағытын анықтау
- C.Жалғыздық пен қолдауға мұқтаждықты ашудұрыс
- D.Қарияның барлық тәжірибесін жоққа шығару
- E.Манолиннің теңізде міндетті жанында болғанын бекіту
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Баланы еске алу қарияның ішкі күйін танытады. Қайталанатын ой ішкі монологтың бір қыры болып, күрес кезіндегі жалғыздықты сездіреді. Адамның төзімді болуы өзгенің қолдауын қажет етпейді деген жорамалға бұл эпизод қарсы тұрады.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Ішкі ой негізгі әрекетпен қатар жүреді.
B) Ой эмоциялық жақындыққа қатысты.
D) Қолдау қажет болуы кәсіби білімін жоймайды.
E) Аңсау оның нақты қасында екенін білдірмейді.
Қайта орындауға ишара: Күшті адамның да қандай адамдық қажеттілігі бар?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Арман-ПВ, 2020.