Дала, сенің ұлыңмын

Ереже: Лирикалық субъект — өлеңдегі сезімді, ойды білдіретін көркем дауыс. Оның толғанысы ақын дүниетанымымен байланысты болуы мүмкін, бірақ әр сөйлемді өмірбаяндық құжатқа айналдыруға болмайды. Поэтикалық кеңістік, қаратпа, қайталау мен бейнелер сезімді ашады. Талдау сыртқы оқиға санынан гөрі ойдың бағытына сүйенеді.

Қолдану: Даланы перзенттік қатынаспен атау туған жермен рухани байланысты білдіреді. Бұл жақындық сезімге ғана емес, оған лайық болу міндетіне де бағытталады. Сондықтан ойдың өзегі — Отан алдындағы жауапкершілік.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Қадірлі мекенді ұмыту айтылмаған.

B) Перзенттік жақындық бөтенсінуге қарсы.

D) Қадірлеу тауарлық есепке тең емес.

E) Көркем субъект әр жолда өмірбаяндық факт айтпайды.

Қайта орындауға ишара: Перзенттік қатынас қандай міндет туғызатынын ойла.

Ереже: Лирикалық субъект — өлеңдегі сезімді, ойды білдіретін көркем дауыс. Оның толғанысы ақын дүниетанымымен байланысты болуы мүмкін, бірақ әр сөйлемді өмірбаяндық құжатқа айналдыруға болмайды. Поэтикалық кеңістік, қаратпа, қайталау мен бейнелер сезімді ашады. Талдау сыртқы оқиға санынан гөрі ойдың бағытына сүйенеді.

Қолдану: Қаратпа туған жерді дербес сырлас бейнеге айналдырады. Лирикалық дауыс пен дала арасындағы жақындық күшейеді. Бұл тәсіл нақты хат алмасуды емес, сезімнің көркем түрде бағытталуын көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Көркем субъект әр жолда өмірбаяндық факт айтпайды.

B) Қаратпа геометриялық есеп бермейді.

C) Қаратпа келісімшарт емес.

E) Сөйлеушінің қатынасы айқын көрінеді.

Қайта орындауға ишара: Кімге тіл қатылғанын және оның әсерін анықта.

Ереже: Хронотоп — көркем уақыт пен кеңістіктің өзара байланысты ұйымдасуы. Оқиғаның қашан және қайда өткенін атау алғашқы қадам ғана. Толық талдауда сол орта мен уақыттың кейіпкердің әрекетіне, кездесу мүмкіндігіне, естелігіне немесе дүниетанымына әсері көрсетіледі. Мекеннің географиялық атауы өздігінен әдеби қызметті түсіндірмейді.

Қолдану: Тарихи естелік пен бүгінгі жауапкершілік бір көркем ойға бірігеді. Уақыт қабаттарының сабақтастығы өткенді жай дата емес, қазіргі өзіндік сананың негізі ретінде танытады. Сөйлеушіні өткеннің барлық оқиғасына қатысқан адам деп түсіну қисынсыз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Әртүрлі тарихи естелік уақыттарды тоғыстырады.

C) Лирикалық ой есеп жанры емес.

D) Еске алу парызды күшейтіп тұр.

E) Еске алу қатысушы болғанын дәлелдемейді.

Қайта орындауға ишара: Еске алу мен нақты қатысу бірдей ме?

Ереже: Әдеби пікір тезис, нақты дәлел және олардың байланысын түсіндіретін талдаудан құралады. Кейіпкердің бір әрекеті белгілі қырын ашады, бірақ бүкіл өміріне қатысты шексіз тұжырымды растамайды. Пікірдің сенімділігін сөздің көтеріңкілігі емес, келтірілген оқиғаға сәйкестігі анықтайды. Қорытындыны дәлел көлемінен асырып жібермеу керек.

Қолдану: Сөйлеушінің ұмтылысы өз заманында пайдалы іс жасауға бағытталған. Өткен қаһармандық оған өлшем береді, бірақ тарихи шайқасты қайталау міндетін жүктемейді. Азаматтық парыз бейбіт еңбек пен шығармашылықта да көрінеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Еңбек пен шығармашылық парызды да білдіреді.

B) Елге қызмет ету ойы қоғамдық мәнге ие.

C) Марапат негізгі шарт ретінде берілмеген.

D) Шартта әрекетке ұмтылыс бар.

Қайта орындауға ишара: Тарихқа құрмет қазіргі әрекетті қалай өзгертеді?

Ереже: Лирикалық субъект — өлеңдегі сезімді, ойды білдіретін көркем дауыс. Оның толғанысы ақын дүниетанымымен байланысты болуы мүмкін, бірақ әр сөйлемді өмірбаяндық құжатқа айналдыруға болмайды. Поэтикалық кеңістік, қаратпа, қайталау мен бейнелер сезімді ашады. Талдау сыртқы оқиға санынан гөрі ойдың бағытына сүйенеді.

Қолдану: Лирикалық «мен» туған жерге қатынасын, өкініші мен парызын білдіреді. Бұл дауыс ақынның көзқарасымен байланысты болғанымен, әр бейне өмірбаяндық куәлік болмайды. Талдау мәтіндегі ой мен сезімге сүйенеді.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Көркем субъект әр жолда өмірбаяндық факт айтпайды.

C) Өлеңде сезімдік қатынас басым.

D) Көркем дауыс құжатқа тең емес.

E) Лирикалық субъект кейіпкерлер тізімі емес.

Қайта орындауға ишара: Дауыс құжат па, көркем толғаныс па?