4-сарамандық жұмыс. Сандық карталарды оқу және талдау жасау

Ереже: Карта арқылы орналастыруды талдауда мақсатқа сай кеңістіктік дерек пен шектеулер қажет. Нысанның сыртқы көрінісі немесе атауы аумаққа сыйымдылық пен қолжетімділікті бағалау үшін жеткіліксіз.

Қолдану: Шекара бос орынды, бар нысандар мен жолдар пайдалануды, ал алаң талаптары қажетті көлем мен аралықтарды анықтауға көмектеседі. Осы деректермен бірнеше орынды салыстыруға болады.

Қате нұсқалар: B) Басқа қаланың фотосы идея беруі мүмкін, бірақ мектептің нақты аумағындағы шектеулерді алмастырмайды.

C) Қағаз өлшемі баспаға қатысты, ал орналастырудың географиялық негізі аумақ деректерінен алынады.

D) Орны көрсетілмеген мәтін нысандар арасындағы кеңістіктік қатынастарды тексеруге жеткіліксіз.

E) Атау мен түс карта белгісін рәсімдейді, бірақ алаңның аумаққа қалай орналасатынын анықтамайды. Ишара: Таңдалатын орынның аумаққа сыйып, басқа нысандармен үйлесуін тексеру керек.

Ереже: Қарапайым салыстыруда берілген критерийлер тең салмақты болса, олардың мәндері қосылады. Кіші қосынды тек осы нақты өлшем бойынша артықшылықты білдіреді, барлық экономикалық жағдай үшін түпкілікті шешім емес.

Қолдану: А үшін 4 + 8 = 12 км, Б үшін 7 + 3 = 10 км. Сондықтан берілген екі қашықтықтың қосындысы бойынша Б тиімді; есепке қосылмаған өзге жағдайларды бұл нәтиже шешпейді.

Қате нұсқалар: A) 11 км екі орындағы жеке қосындылардың ешқайсысына тең емес, сондықтан орындарды тең деу қате.

B) А-ның қосындысы дұрыс есептелгенімен, 12 км Б-ның 10 км-інен үлкен, сондықтан осы өлшемде А жеңбейді.

D) 4 км тек шикізатқа дейінгі жолды қамтиды; нарыққа дейінгі 8 км де шарт бойынша есепке кіреді.

E) 21 км 7 мен 3-ті көбейтуден шығады; тапсырма олардың қосындысын сұрайды. Ишара: Әр орынның екі қашықтығын бөлек қосып салыстыр.

Ереже: Тор бойынша салыстырғанда бағанның өзгерісі батыс–шығыс, жолдың өзгерісі оңтүстік–солтүстік бағытты береді. Екі бағыт қатар өзгерсе, олардың аралық бағыты анықталады.

Қолдану: B-ден D-ге өту шығысқа, 2-ден 4-ке өту солтүстікке жылжу. Сондықтан кітапхана мектептің солтүстік-шығысында орналасқан.

Қате нұсқалар: B) Екі бағыт та кері алынған: кітапхана әрі шығыста, әрі солтүстікте тұр.

C) Шығыс бөлігі дұрыс, алайда 4-жол 2-жолдан оңтүстікте емес, солтүстікте.

D) Солтүстік бөлігі дұрыс, бірақ D бағаны B-ден батыста емес, шығыста.

E) Жол нөмірі солтүстікке өседі және баған да өзгереді, сондықтан дәл оңтүстік бағыты сәйкес емес. Ишара: Әріп пен санның өзгерісін екі бағыт бойынша жеке талда.

Ереже: Картографиялық белгі нысанның түріне және көрсетілетін геометриясына сәйкес таңдалады. Аумақты бейнелеу үшін полигон қолданылады, ал түс оның санатын легенда бойынша ажыратады.

Қолдану: Шартта су қоймасының жай орны емес, аумағын көрсету сұралған. Легендада су айдыны көк полигонмен берілгендіктен, осы белгі сәйкес келеді.

Қате нұсқалар: A) Қара сызық легенда бойынша жол, сондықтан нысанның түрі де сәйкес емес.

C) Көк сызық өзен арнасын білдіреді және су қоймасының толық аумағын бермейді.

D) Қара нүкте елді мекенге арналған және аумақ шекарасын көрсетпейді.

E) Жасыл полигон аумақты көрсете алады, бірақ берілген легендада ол орманды білдіреді. Ишара: Легендадан нысан түрін де, оның аумақ екенін де тексер.

Ереже: Картаны рәсімдеу мен географиялық деректі өзгерту бөлек амалдар. Белгілер қабаттасса, стиль мен жазуларды басқару арқылы көрнекілікті арттыруға болады; шынайы орынды бұрмалау дұрыс емес.

Қолдану: Координаталар сақталып, тек белгі өлшемі, көрініс масштабы немесе жазудың орны өзгерсе, екі мектепті ажырату жеңілдейді. Мұндай әрекет деректегі нысандардың географиялық орнын өзгертпейді.

Қате нұсқалар: A) Координатаны кездейсоқ өзгерту мектептердің орналасуы туралы қате ақпарат жасайды.

B) Екі бөлек мектепті бір нысанға біріктіру нақты құрылымды бұрмалайды.

C) Басқа ауданға сызу деректегі орынды өзгертеді, сондықтан дұрыс картографиялық рәсімдеу тәсілі емес.

E) Бір нысанды жою картаның толықтығын бұзады және көрініс мәселесін дерек жоғалтумен шешеді. Ишара: Көріністі жақсартатын амал бастапқы географиялық орынды өзгертуге тиіс емес.