Электрондық цифрлық қолтаңба және сертификат
5.3-параграф · Оқулықтың 143–149-беттері · Сұрақ оқулықтың 143-бетіне негізделген
«Информатика, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Алматыкітап баспасы, 2020) «Электрондық цифрлық қолтаңба және сертификат» тақырыбы, 5.3-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Электрондық цифрлық қолтаңбаның негізгі міндеті қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Құжаттың тиесілілігі мен тұтастығын тексеруге мүмкіндік беру
Жауап нұсқалары
- A.Құжатты кез келген құрылғыға автоматты орнату
- B.Құжаттың тиесілілігі мен тұтастығын тексеруге мүмкіндік берудұрыс
- C.Автордың құпиясөзін алушыға жіберу
- D.Құжатқа қолжетімділікті барлық адамға ашу
- E.Құжатты міндетті түрде құпия шифрлау
Түсіндірме
Ереже: ЭЦҚ құжаттың кімге тиесілі екенін және оның мазмұны өзгермегенін растауға арналған.
Қолдану: Қолтаңба тексеру құжатты белгілі қол қоюшымен байланыстыруға және мазмұнның өзгерген-өзгермегенін бағалауға көмектеседі. Қол қою құжатты міндетті құпия шифрлау деген сөз емес; тұтастық пен құпиялылықты ажыратыңыз. Мысалы, алушы қолтаңбаны тиісті ашық кілтпен тексеріп, қол қойылған дерек өзгерген жоқ па деген сұрақты бағалайды. Сертификаттың сенімділігі де маңызды. Дұрыс қолтаңба мәтіндегі барлық тұжырымның шын екенін немесе авторлық құқыққа рұқсат барын автоматты дәлелдемейді; тексерудің мақсатын шектеуімен түсіну қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Орнату, құпиясөз жіберу, қолжетімділікті ашу және құпия шифрлау басқа әрекеттер. Қол қойылған құжат оқылатын күйде қалуы мүмкін. Сондықтан тұтастық пен қол қоюшыға байланыстылықты құпиялықпен алмастырма: бір құжатта екеуі қатар қолданылуы мүмкін, бірақ міндеттері бөлек.
Қайта орындауға ишара: Құжаттың тиесілілігі мен өзгермегендігін қалай тексереді?
Дұрыс жауап: Жабық кілт
Жауап нұсқалары
- A.Вебсайтқа кіруге арналған жай құпиясөз
- B.Ашық кілт
- C.Қолтаңбаның суреті
- D.Жабық кілтдұрыс
- E.Құжаттың хэш мәні ғана
Түсіндірме
Ереже: Жабық кілт электрондық цифрлық қолтаңбаны жасауға арналған.
Қолдану: Қолтаңба жасау қол қоюшының құпия сақталатын жабық кілтімен байланысты. Ашық кілтті тексеруші қолданады; сондықтан жасау және тексеру әрекеттеріне бірдей кілт рөлін беруге болмайды. Мысалы, қол қою бағдарламасы қол қойылатын дерек пен тиісті жабық кілтті пайдаланады. Қабылдаушыға сол құпия кілтті беру қажет емес. Кілтке қолжетімділікті қорғайтын пароль кілттің өзі емес; пароль мен криптографиялық кілттің қызметін ажырату қауіпсіздік талабын дұрыс түсінуге көмектеседі.
Қате нұсқаларды ажырату: Ашық кілт тексеруге арналған. Қолтаңба суреті сыртқы бейне береді, ал хэш мәні жалғыз өзі қол қоюшының құпиясына негізделген қолтаңбаны алмастырмайды. Сайт паролі есептік жазбаға кіруді қорғайды; оны қол қою алгоритміндегі жабық кілтпен теңестірме.
Қайта орындауға ишара: Қолтаңба жасаушы қай кілтті құпия сақтайды?
Дұрыс жауап: Ашық кілт
Жауап нұсқалары
- A.Ашық кілтдұрыс
- B.Қолтаңбаның суретін салыстыру
- C.Автордың жай аккаунт құпиясөзін қолдану
- D.Жабық кілтті алушыға жіберу
- E.Құжаттың атауын ғана тексеру
Түсіндірме
Ереже: Ашық кілт жасалған қолтаңбаның түпнұсқалығын тексеруге мүмкіндік береді.
Қолдану: Қабылдаушы қолтаңбаны ашық кілтпен тексереді. Ол тексеру үшін қол қоюшының жабық кілтін алуға тиіс емес; құпия кілтті бөлісу қол қоюшының қауіпсіздігіне қатер туғызады. Мысалы, қабылдаушы құжатпен бірге қолтаңба мен сертификатты алады. Ол тиісті ашық кілтті пайдаланады, бірақ сертификаттың сенімділігі мен жарамдылығын да бағалайды. Белгісіз адам берген кез келген кілтті сенімді авторға тиесілі деп жорамал жасауға болмайды; кілт пен тұлға байланысын тексеру қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Суретті салыстыру немесе файл атын қарау криптографиялық тексеру емес. Аккаунт паролі басқа мақсатқа арналған. Жабық кілтті алушыға жіберу қауіп тудырады әрі тексеруге қажет емес. Берілген міндетте қол қою емес, жасалған қолтаңбаның сәйкестігін бағалау сұралып тұр.
Қайта орындауға ишара: Тексерушіге арналған кілт қайсысы?
Дұрыс жауап: Жабық кілтпен қолтаңба жасалады, ашық кілтпен тексеріледі
Жауап нұсқалары
- A.Ашық кілтпен қол қойылып, жабық кілтпен тексеріледі
- B.Екі кілт те барлық адамға жариялануы тиіс
- C.Екі кілт те тек файл атауын өзгертеді
- D.Жабық кілтпен қолтаңба жасалады, ашық кілтпен тексеріледідұрыс
- E.Ашық кілтті ешбір тексеруші біле алмайды
Түсіндірме
Ереже: Кілттердің міндеті бөлек: қолтаңба жасау және оның түпнұсқалығын тексеру.
Қолдану: Екі рөлді әрекетпен байланыстырыңыз: жабық кілтпен қол қою, ашық кілтпен тексеру. Осы бөлініс тексерушіге құпия кілт бермей-ақ құжаттағы қолтаңбаны бағалауға мүмкіндік береді. Мысалы, мұғалім құжатқа жабық кілтпен қол қояды, ал алушы оған сәйкес ашық кілтпен тексереді. Екі кілт бір жұптың әртүрлі рөлін атқарады. Тексерушінің ашық кілтті білуі оған қол қоюшының атынан жаңа қолтаңба жасау құқығын немесе құпия кілтін бермейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Рөлдерді кері ауыстыру қол қою мен тексеру міндетін шатастырады. Екі кілт те жария болуы немесе тек файл атауын өзгертуі тиіс деген пікірлер қате. Кілттерге қатысты қауіпсіздік талабы қызметіне байланысты: қол қою мүмкіндігін беретін жабық кілт ерекше қорғалады.
Қайта орындауға ишара: «Жасау» және «тексеру» әрекеттерін кілттермен сәйкестендіріңіз.
Дұрыс жауап: Бөгде адамның иесінің атынан қол қою қаупін азайту үшін
Жауап нұсқалары
- A.Құжатты ешкім оқи алмауы үшін
- B.Файлдың атауы өзгермеуі үшін
- C.Ашық кілт мүлде жарияланбауы үшін
- D.Сертификаттағы барлық ашық мәліметті жасыру үшін
- E.Бөгде адамның иесінің атынан қол қою қаупін азайту үшіндұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жабық кілт қолтаңба жасауға арналған; оған бөтен адамның қолжетімділігі иесінің атынан қол қою қаупін тудырады.
Қолдану: Бөтен адам жабық кілтке қол жеткізсе, иесінің атынан қол қою қаупі пайда болады. Сондықтан оны қорғау қол қою мүмкіндігін бақылаумен байланысты; барлық ашық мәліметті жасыру негізгі себеп емес. Мысалы, кілт көшірмесі мен оны пайдалануға қажет дерек бөгде адамға өтсе, ол иесінің атынан қол қоюға әрекет етуі мүмкін. Құпия сақтау осы тәуекелді азайтады. Кілттің жоғалуы не ашылуы күдік тудырса, тиісті орталықтың ресми қорғау және кері қайтарып алу тәртібі қолданылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Бұл талап құжатты оқуға толық тыйым салмайды және ашық кілтті жарияламау үшін қойылмайды. Файл атауын сақтау да негізгі себеп емес. Сертификаттағы ашық мәлімет пен қол қоюға арналған құпия материалды бөлек қара: бәрін бірдей құпия деу дұрыс емес.
Қайта орындауға ишара: Бөтен адам бұл кілтпен қандай әрекет жасай алады?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Информатика, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Алматыкітап баспасы, 2020.