Сабақта оқушыларды белсендірудің 12 тәсілі: кезеңдер мен жас бойынша
Оқушылар тыңдап қана қоймай, жұмыс істеуі үшін он екі тәсіл: сабақтың басы, ортасы және соңы үшін, бастауыш, негізгі және жоғары сынып бойынша кеңестермен.
Жаңартылды: 2026 ж. 21 қазан10 қаралым
Оқушылар нақты әрекет болғанда жұмысқа кіріседі: жауап беру, таңдау, түсіндіру, таластыру, ойлап табу. Төменде он екі тәсіл, сабақтың әр кезеңіне төрттен, және оларды жасқа қалай бейімдеу керегі туралы кеңестер берілген. Біреуін-екеуін таңдап, жақын сабақта қолданып көріңіз.
Сабақ кезеңдері бойынша тәсілдер
Басы 1. Қызықтыратын сұрақ
Айқын жауабы жоқ сұрақ қойыңыз: «Үшбұрыштың екі тік бұрышы болуы мүмкін бе?». Бір минут ойлануға беріп, қол көтеру арқылы дауыс беріңіз. Сабақ тақырыбы сыныпты қазірдің өзінде қызықтырып тұрған сұраққа жауапқа айналады.
Басы 2. «Қатені тап»
Тақтаға бір қатесі бар шешімді немесе сөйлемді жазыңыз. Оқушылар оны жұппен іздейді. Тәсіл өткен материалды жаңамен байланыстырады және алғашқы минуттан зейін талап етеді.
Басы 3. Сөздер бұлты
Тақырыпты атап, әркімнен онымен байланысты үш сөзден жазуды сұраңыз. Бірнеше нұсқаны тыңдаңыз: оқушылардың нені білетінін және қай ұғымдарды араластыратынын көресіз.
Басы 4. Жылдам қайталау
Өткен сабақ бойынша үш-төрт қысқа сұрақ, жауаптар шағын тақталарда. Баға қоймаңыз: мақсат — тексеру емес, еске түсіру.
Ортасы 1. «Мен — сен — біз» жұптық жұмысы
Әркім алдымен жеке ойланады, сосын көршісімен талқылайды, сосын жұп қорытындысын сыныппен бөліседі. Тек күшті оқушылар емес, бәрі сөйлейді.
Ортасы 2. Бекеттер
Сынып топтарға бөлінеді, әр топ үстелден үстелге ауысып, әр бекетте қысқа тапсырма орындайды. Тәсіл сабаққа қозғалыс қайтарады және қайталауға жарайды.
Ортасы 3. Топтағы рөлдер
Рөлдерді бөліңіз: баяндамашы, уақыт бақылаушы, хатшы, тексеруші. Әрқайсының өз міндеті болғанда ешкім басқаның артына тығылмайды. Рөлдерді сабақтан сабаққа ауыстырып тұрыңыз.
Ортасы 4. Мозаика
Әр топ материалдың өз бөлігін оқиды, содан кейін оқушылар жаңа топтарға ауысып, өз бөліктерін бір-біріне түсіндіреді. Айтып беру үшін түсіну керек.
Соңы 1. «Шығу билеті»
Сабақ соңында сұраққа қысқа жазбаша жауап: «Мен нені түсіндім?», «Не түсініксіз қалды?». Нәтижелер келесі сабаққа негіз болады.
Соңы 2. Үш сөйлем
Үш сөйлем жазуды сұраңыз: жаңа не білдім, нені таңқалдырды, нені анықтағым келеді. Бұл үш минут алатын рефлексия.
Соңы 3. Көршіге сұрақ
Әркім тақырып бойынша сұрақ ойлап, көршісіне қояды. Көрші жауап бере алмаса, бірге талдайды.
Соңы 4. Критерийлер бойынша өзін-өзі бағалау
Екі-үш критерийді көрсетіп, қайсысы орындалғанын белгілеуді сұраңыз. Критерийлер сабақ басынан белгілі болса, тәсіл жұмыс істейді.
Жасқа қалай бейімдеу керек
Шағын тест: тәсілді таңдаңыз
Төрт жағдай. Қай тәсіл ең жақсы сәйкес келеді?
1-сұрақ, барлығы 4
Сабақтың басы. Сыныпты жұмысқа қосып, оқушылардың жаңа тақырып туралы нені білетінін анықтау керек. Нені таңдайсыз?