Оқу жобасында бірдей құрал қолданған екі топтың бірі алдын ала жаттықты, екіншісі жаттықпады. Бірінші топ тапсырманы жылдам орындады. Қай қорытынды дерекке ең жақын?

Ереже: Мәтіндегі ойлар мағыналық ретпен байланысады: мәселе қойылып, оған қатысты дерек талданады да, қорытынды жасалады. Жалғаулық пен сілтеу сөзінің қызметін контекст анықтайды. Сөйлемнің орнын өзгерткенде себеп, салдар және түсіндіру арасындағы байланыс сақталуы қажет.

Қолдану: Құрал бірдей, ал даярлық айырмасы мен жылдамдық нәтижесі берілген. Сондықтан осы бақылаудағы байланыс туралы айтуға болады. Басқа ықтимал айырмалар толық бақыланды делінбеген: тәжірибе, тапсырма қиындығы не уақыт өлшемі қосымша тексерілуі мүмкін. Бір жобаның нәтижесін барлық топқа кепілдік етіп таратуға дәлел жеткіліксіз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Даярлық пен нәтиже арасында осы жобада да байланыс жоқ.» — Берілген айырма мен нәтиже салыстыруға мүмкіндік береді; дерек толық терістелген.

B) «Жылдамдық өскендіктен жұмыс сапасы да толық дәлелденген.» — Сапа өлшенбеген; жылдамдық бір өлшемнен басқа өлшемге негізсіз көшірілген.

C) «Бірінші топтың құралы міндетті түрде жаңа болған.» — Құралдар бірдей деп берілген; нәтиже үшін жаңа себеп ойдан қосылған.

E) «Даярлық барлық жағдайда жұмысты дәл екі есе жеделдетеді.» — Екі есе деген шама және барлық жағдай деген ауқым деректе жоқ.

Қайта орындауға ишара: Бақылауда қандай айырма берілген және қандай нәтиже өлшенген?