Сөзде еңбек туралы үш көрсеткіш ретімен салыстырылып, әр қорытындыға негіз берілген; эмоциялық бейне сирек. Басым мәнер қандай?

Ереже: Рационалды сөйлеу мәнері ойды ретпен, дерек пен байыпты талдау арқылы ұсынады. Эмоциялық мәнерде бейнелі сөз бен сезімге ықпал ету басым. Синтетикалық мәнер екі тәсілді мақсатқа сай ұштастырады. Бұл түрлердің біреуі барлық жағдайда міндетті жақсы емес; таңдау аудиторияға, міндетке және жағдайға тәуелді. Әсерлі сөз деректің ақиқаттығын өздігінен дәлелдемейді. Бейтарап есепте өлшем айқын, ал үндеуде бейне орынды болуы мүмкін. Талдауда басым құрал мен оның қызметін бірге анықтаймыз.

Қолдану: Берілген белгілер тәртіпті салыстыру мен негізделген қорытындыны көрсетеді. Эмоцияның сирек болуы рационалды мәнерге сәйкес. Бұл сөйлеушіде сезім мүлде жоқ деген үкім емес; мәтіннің басым құралын анықтаймыз. Тақырыптың еңбек туралы болуы жалғыз өзі мәнерді анықтамайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Тек тұрмыстық әзіл: еш қорытынды негізделмеген.» — Әр қорытындыға негіз бар; берілген құрылым терістелген.

B) «Эмоциялық: әр ой тек бейнелі үндеумен берілген.» — Шартта бейне сирек, дерек талдауы басым; негізгі құрал кері сипатталған.

D) «Тек көркем өлең: барлық сөз ұйқасқан.» — Ұйқас туралы дерек жоқ; байыпты көрсеткіш салыстыру басқа жанрмен ауыстырылған.

E) «Толық бейнесіздік барлық жағдайда сезімнің жоқтығын дәлелдейді.» — Басым құрал адам сезімінің толық мәртебесін анықтамайды; ауқым негізсіз кеңейген.

Қайта орындауға ишара: Тыңдаушыға ықпал ету негізі дерек талдауы ма, көркем эмоция ма?