Құрастырылған диалог: Бала: «Неге құстың әні көңілімді өзгертеді?» Әке: «Сен сол үннен өз естелігіңді естисің». Бұл диалогтың мәтіндегі қызметі қандай?

Ереже: Сыни пікір нақты туындыны талдап, оның жетістігі мен кемшілігін мәтіндік дәлел арқылы бағалайды. Жалаң ұнату, авторды кемсіту немесе мазмұнды толық қайталау талдаудың орнына жүрмейді. Бағалау өлшемі ашық болуы тиіс: құрылым, тіл, образ немесе дәлел сапасы. Бір шектеу бүкіл шығарманы міндетті жарамсыз етпейді.

Қолдану: Бала әсер туралы сұрайды, әке естелік арқылы түсіндіреді. Диалог жеке қабылдау мен табиғи дыбыстың көркем байланысын ашады. Ол құстардың барлығы бірдей дыбыстайды немесе әр адам міндетті бірдей сезінеді деген ғылыми қорытынды бермейді. Репликалардың сұрақ-жауап қатынасы кейіпкердің ішкі күйін танытады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Барлық құстың дауысы бірдей екенін өлшеммен дәлелдейді.» — Дыбыстық салыстыру жоқ; жеке сезім туралы диалог ғылыми тәжірибеге өзгерген.

B) «Әр адамның бірдей естелігі бар екенін бекітеді.» — Жеке естелік барлық адамға таратылған; ортақ міндетті реакция берілмеген.

D) «Табиғат пен адам сезімінің еш байланысы жоқ дейді.» — Әкенің түсіндіруі естелік арқылы байланыстырады; мәтіннің қызметі терістелген.

E) «Құстың үнін естудің мүмкін еместігін айтады.» — Диалог үннің әсерін талқылайды; есту әрекеті керісінше мойындалған.

Қайта орындауға ишара: Бала нені сұрап, әке оны адамның қандай тәжірибесімен байланыстырады?