Ustazdyq
Тегін, тіркелусізҚазақ тілі, ҚГБ · 11-сынып · Сұрақ 1/15

2010 жылғы шартты мақалада «қалада жыл сайын 240 тонна қалдық жиналады» делінген. Оны бүгінгі жағдайды сипаттайтын жазбада қалай қолданған дұрыс?

Тақырып: Туған жердің түтіні

7.4-параграф · Оқулықтың 153–155-беттері

Өзіңізді тексеріңізЖауапты қарамай тұрып, өзіңіз таңдап көріңіз.

Дұрыс жауап

Дұрыс жауап: 2010 жылғы көрсеткіш деп атап, бүгінгі мөлшерді жаңа дерекпен тексеру.

Жауап нұсқалары

  1. A.Жыл сайын сөзі санның мәңгі өзгермейтінін дәлелдейді деу.
  2. B.2010 жылғы көрсеткіш деп атап, бүгінгі мөлшерді жаңа дерекпен тексеру.дұрыс
  3. C.Санды датасыз беріп, қазіргі жыл сайынғы мөлшер деп атау.
  4. D.Мақаладағы санды қазіргі тұрғын санына өз бетімен көбейту.
  5. E.Ескі болғандықтан, көрсеткіш ешқашан өлшенбеген деп жазу.

Түсіндірме

Ереже: Дәйексөз не мәлімет қолданғанда оның авторын, еңбегін және табылатын орнын көрсету керек. Жарияланған уақыт тарихи контексті түсінуге көмектеседі. Өз сөзімен мазмұндағанда да алынған ойдың дереккөзі аталады; автордың жеке бағасы жалпыға ортақ дәлелденген дерекке айналмайды.

Қолдану: Жыл сайын деген сөз мақала жазылған кезеңдегі қайталануды білдіреді. Ол көрсеткіштің кейін өзгермегенін дәлелдемейді. Датаны сақтау тарихи ақпаратты қолдануға мүмкіндік береді, бірақ бүгінгі жағдай үшін қазіргі есеп керек. Қалдық мөлшері де, есептеу әдісі де өзгеруі мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Жыл сайын сөзі санның мәңгі өзгермейтінін дәлелдейді деу.» — Қайталану уақыт бойындағы тұрақтылық кепілі емес; кейінгі кезең бөлек тексеріледі.

C) «Санды датасыз беріп, қазіргі жыл сайынғы мөлшер деп атау.» — Тарихи көрсеткіш жаңа есепсіз бүгінгі жағдайға ауыстырылған; уақыттық шек жоғалған.

D) «Мақаладағы санды қазіргі тұрғын санына өз бетімен көбейту.» — Көрсеткіштің қандай негізбен есептелгені белгісіз; жаңа әдіс пен нәтиже негізсіз қосылған.

E) «Ескі болғандықтан, көрсеткіш ешқашан өлшенбеген деп жазу.» — Деректің жасы оның бастапқы кезеңде өлшенгенін терістемейді; тарихи мәні сақталады.

Қайта орындауға ишара: Жыл сайын қай кезеңге қатысты? Бүгінгі мәнді растайтын есеп бар ма?

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

Сұрақтар «Қазақ тілі, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.