Құрастырылған сөйлем: «Жаңбыр орманның шаршаған бетін жуып, жапырақтарды сергітті». Орманға шаршаған бет беру қандай тәсіл?

Ереже: Көркем мәтін оқиғаны тек хабарлап қоймай, образ арқылы оқырманға сезіндіреді. Тілдік тәсілдің атауын оның құрылымынан анықтаймыз: адамға тән әрекетті жансыз затқа беру — кейіптеу; ұқсастықты -дай, -дей сияқты көрсеткішпен білдіру — теңеу. Бейнелі сөзді ғылыми өлшем не тура хабар ретінде түсіндіруге болмайды.

Қолдану: Шаршау мен бет сөздері адамға тән белгілерді орманға ауыстырады. Сөйлем жаңбырдан кейінгі көріністі сезіндіреді, орманға нақты медициналық диагноз қоймайды. Ұқсастық арнайы -дай көрсеткішімен берілмеген. Нақты тәсілді адамдық күйдің жансыз табиғатқа берілуінен танимыз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Ассонанс: сұрақ тек дауысты дыбысқа қатысты.» — Назар дыбысқа емес, бейненің мағыналық құрылымына қойылған.

B) «Антитеза: екі қарсы ұғым міндетті салыстырылған.» — Қарама-қарсы жұп жоқ; сұрақ адамдық күйдің берілуі туралы.

D) «Тура медициналық хабар: орманға диагноз қойылған.» — Көркем сипаттама физиологиялық фактке өзгерген; медициналық өлшем жоқ.

E) «Теңеу: орман басқа ормандай деп салыстырылған.» — Арнайы салыстыру көрсеткіші жоқ; адамдық күй тікелей берілген.

Қайта орындауға ишара: Адамға тән қай белгі табиғатқа берілген?