Құрастырылған мәтін: «Отбасы ескі хаттарды сақтады. Әр хаттың кімнен келгенін және күнін жазып қойды. Осындай деректер жеке естелікті кейінгі ұрпаққа түсінікті етеді». Негізгі ой қандай?

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Сақтау әрекеті автор мен дата тіркеуімен толықтырылған. Соңғы сөйлем бұл жұмыстың мақсатын кейінгі ұрпаққа түсінікті жеткізу деп жинақтайды. Негізгі ой хаттардың саны немесе материалы ғана емес. Мәтін әр хаттағы барлық пікір міндетті шынайы екенін де дәлелдемейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Хат сақталса, оның барлық пікірі автоматты ақиқат.» — Нысанды сақтау мазмұндағы барлық пікірдің дұрыстығына кепіл емес.

C) «Барлық хат міндетті бір адамнан келген.» — Авторларды тіркеу бірдей автор туралы қорытындыға айналған; дерек жоқ.

D) «Естелікті жеткізу үшін хаттың датасын әдейі өзгерту керек.» — Деректі сақтау мақсаты бұрмалаумен алмастырылған; мәтінге қарсы.

E) «Хаттың тек қағазын сақтау жеткілікті, автор мен күні қажет емес.» — Мәтіндегі түсіндіру деректері алып тасталған; негізгі байланыстың бір бөлігі жоғалған.

Қайта орындауға ишара: Сақтау мен тіркеу қандай ортақ мақсатқа бағытталған?