Құрастырылған мәтін: «Қалада басқару орны, сауда алаңы және шеберханалар болды. Келген адамдар тауармен қатар тәжірибе де алмасты. Қала тек әкімшілік орын емес, экономикалық және мәдени байланыс орталығы болды». Негізгі ой қандай?

Құрастырылған мәтін: «Қалада басқару орны, сауда алаңы және… — жауабы | Қазақ тілі, ҚГБ, 11-сынып

Дұрыс жауап: Қала басқару, шаруашылық және мәдени байланыс қызметтерін қатар атқарған.

Жауап нұсқалары

A.Қалада сауда болғанымен, мәдени байланыс болмаған.
B.Қалада тек басқару орны ғана болған.
C.Басқару орны ашылғандықтан, шеберханалар міндетті жабылған.
D.Барлық қаланың қызметі бірдей екені толық дәлелденген.
E.Қала басқару, шаруашылық және мәдени байланыс қызметтерін қатар атқарған.дұрыс

Түсіндірме

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Үзінді бірнеше қызметті мысалдармен ашады. Соңғы сөйлем басқарумен шектелмейтін ортақ тұжырым береді. Дұрыс жауап сауда мен тәжірибе алмасуды да сақтайды. Бір қала туралы оқу сипаттамасы барлық қалада барлық қызмет бірдей болғанын дәлелдемейді; қорытынды осы нысанның ауқымында қалады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Қалада сауда болғанымен, мәдени байланыс болмаған.» — Тәжірибе алмасу мен мәдени орталық туралы дерек жоққа шығарылған.

B) «Қалада тек басқару орны ғана болған.» — Сауда мен шеберхана және тәжірибе алмасу ескерілмеген; негізгі ой бір қызметке тарылған.

C) «Басқару орны ашылғандықтан, шеберханалар міндетті жабылған.» — Қатар болған белгілер себепті жоюға өзгерген; мәтінде мұндай нәтиже жоқ.

D) «Барлық қаланың қызметі бірдей екені толық дәлелденген.» — Бір қала туралы сипаттама барлық қалаға таратылған; ауқым негізсіз кеңейген.

Қайта орындауға ишара: Соңғы сөйлемге дейін қандай әртүрлі қызметтер аталған?