Мәтінде алдымен бір ұйқас түрі «жанама ұйқас» деп анықталған. Кейін автор сол ұғымды еш түсіндірместен «кез келген өлең» деп атады. Негізгі тілдік кемшілік қандай?

Ереже: Ғылыми баяндауда ұғымдар анық беріліп, терминдер бірізді қолданылады және ой логикалық байланыспен дамиды. Тұжырымның қандай дерекке негізделгені көрсетіледі. Мәтіннің ғылыми сипатын тек ұзындығы немесе күрделі сөздерінің саны емес, дәлдігі мен түсіндіру мақсаты айқындайды.

Қолдану: Бірінші атау ұйқастың белгілі түрін, кейінгісі барлық өлеңді қамтиды. Атаулардың ауқымы мен нысаны бірдей емес. Түсіндірмесіз ауыстыру оқырманды сол терминнің мағынасына қатысты шатастырады. Ғылыми мәтінде бірізділік қажет, бірақ бұл дәлелді синонимдерді мүлде қолдануға болмайды деген тыйым емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Кез келген терминді тек алғашқы анықтамада қалдырып, кейін қолданбау керек.» — Термин қолданудан бас тарту міндет емес; тұрақты мағынамен қолдану дәлдікті сақтайды.

B) «Термин бір рет анықталса, кейінгі кез келген балама автоматты дәл болады.» — Бастапқы анықтама кейінгі мағына ауысуын ақтамайды; нақты ұғым кең атауға өзгерген.

C) «Автор бір терминді екі рет қолданғандықтан, мәтін міндетті қате.» — Қайталау өздігінен қате емес; мәселе атаудың мағыналық ауқымы өзгергенінде.

E) «Өлең атауы жанама ұйқастың толық балама анықтамасы ретінде негізделген.» — Өлең мен оның ұйқас түрі бір деңгейдегі ұғым емес; түсіндірмесіз теңестірілген.

Қайта орындауға ишара: Екі атау бір ұғымның бірдей шекарасын сақтай ма?