Құрастырылған мәтін: «Қаптамадағы қаріп кей оқушыға ұсақ көрінді. Топ жазуды экранда үлкейтіп көрсететін құрал ұсынды». Қай байланыс берілген?

Ереже: Мәтіндегі ойлар мағыналық ретпен байланысады: мәселе қойылып, оған қатысты дерек талданады да, қорытынды жасалады. Жалғаулық пен сілтеу сөзінің қызметін контекст анықтайды. Сөйлемнің орнын өзгерткенде себеп, салдар және түсіндіру арасындағы байланыс сақталуы қажет.

Қолдану: Алғашқы сөйлемде ұсақ қаріппен байланысты оқу қиындығы аталған. Кейінгі ұсыныс дәл осы мәтінді үлкейтуге бағытталған. Сондықтан мәселе мен шешім арасында қызметтік байланыс бар. Мәтін бұл шешім барлық оқушыға бірдей нәтиже бергенін немесе кедергі мүлде болмағанын айтпайды; ұсыныс пен дәлелденген әсер ажыратылады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Құралды іске қосу оның бағасын міндетті түрде төмендеткені.» — Баға туралы дерек жоқ; көрсетілген байланыс мәтінді оқуға қатысты.

B) «Қаріптің ұсақтығы барлық оқушыны бірдей оқудан тоқтатқаны.» — Кедергі кей оқушыға қатысты; ауқым барлық оқушыға таратылмаған.

D) «Бір-біріне қатыссыз екі құжаттың шыққан жылы.» — Уақыттық дерек емес, оқу кедергісі және оған қатысты құрал қызметі берілген.

E) «Құралдың ұсынылуы оның тиімділігі толық дәлелденгенін білдіруі.» — Ұсыныс нақты сынақ нәтижесіне тең емес; мәтінде әсер өлшемі жоқ.

Қайта орындауға ишара: Құралдың қызметі алғашқы сөйлемдегі қай кедергіні азайтуға бағытталған?