Құрастырылған мәтін: «Прозалық шығармада кейіпкер қиын таңдау жасайды. Оқырман оның уәжі мен әрекет салдарын салыстырады. Сол арқылы басқа адамның жағдайын түсінуге ұмтылады». Негізгі ойды таңдаңыз.

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Мәтін шығарма құрылымын оқырманның талдау әрекетімен байланыстырған. Уәж бен салдарды салыстыру басқа адам жағдайын түсінуге бағытталған. Сондықтан негізгі ой тек кейіпкердің қиындыққа тап болғанын атаумен шектелмейді. Бұл мүмкіндік барлық оқырманға бірдей міндетті әсер болады деген кепілдік емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Оқырман кейіпкер әрекетін еш салыстырмай қабылдауы тиіс.» — Уәж бен салдарды салыстыру нақты көрсетілген; салыстырмау мәтінге қайшы.

C) «Шығарма оқырманның барлық өмірлік мәселесін автоматты шешеді.» — Өзге жағдайды түсінуге ұмтылу барлық мәселенің дайын шешіміне тең емес.

D) «Көркем шығармада барлық кейіпкер бірдей шешім қабылдайды.» — Бір кейіпкердің таңдауы берілген; барлық шығармаға ортақ бірдей шешім айтылмаған.

E) «Көркем мәтін тек кейіпкердің киімін сипаттауға арналған.» — Мәтіндегі қызмет таңдау мен түсінуге қатысты; киім туралы мәлімет жоқ.

Қайта орындауға ишара: Кейіпкердің таңдауы оқырманды қандай түсіну әрекетіне жетелейді?