Шартты есепте А тобы — бір қаланың тұрақты тұрғындары, Ә тобы — сол тұрғындар және уақытша оқып жүрген студенттер. Бір күнгі есепте А — 5000, Ә — 6200 адам. Қай түсіндіру дұрыс?

Ереже: Дерек тексеруге болатын оқиға, сан немесе жағдай туралы хабарлайды; пікір бағалау мен көзқарасты білдіреді. Деректің ақиқаттығын тексеру — бөлек қадам. Берілген мәтінге сүйенген жауап айтылмаған мәліметті қоспай, автор пайымын дәлелденген жалпы заңмен шатастырмайды.

Қолдану: Екі көрсеткіш бір күнге қатысты, бірақ олардың есептік тобы бірдей емес. Ә тобына А тобы да, қосымша студенттер де кіреді. Сондықтан 1200 адамдық айырма топ шекарасынан туындауы мүмкін. Бұл шартта екі есептің сапасын басқа дерексіз бағалау емес, анықтамаларының айырмасын тану қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Ә көрсеткіші тек тұрақты тұрғындарды, А тек студенттерді қамтиды.» — Топтардың шартта берілген анықтамасы керісінше бұрмаланған; А студенттер тобы емес.

B) «6200 саны тұрақты тұрғындардың кейінгі жылдағы өсімін көрсетеді.» — Екі есептің күні бірдей; кейінгі жыл туралы дерек жоқ.

C) «5000 мен 6200 арасындағы айырма студенттердің білім сапасын көрсетеді.» — Адам саны білім сапасының өлшемі емес; айырма топтың құрамына қатысты.

D) «Адам саны бір күнде екі түрлі болғандықтан, екі есептің бірі міндетті түрде қате.» — Есептер бірдей топты өлшемейді; айырманы автоматты түрде қатеге жатқызу негізсіз.

Қайта орындауға ишара: Екі санға қандай адамдар кіретінін салыстырыңыз.