Құрастырылған мәтін: «Ұлттық идея бір күнде пайда болмайды. Әртүрлі кезеңдегі еркіндікке ұмтылу жаңа жағдайда жалғасын табады. Кейінгі өзгерісті түсіну үшін оның бұрынғы негізін де қарастыру қажет». Негізгі ой қандай?

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Мәтін бір күндік бастау түсінігін шектеп, кезеңдер арасындағы байланысты көрсетеді. Соңғы сөйлем кейінгі өзгерісті бұрынғы негізбен бірге талдауды ұсынады. Негізгі ой осы сабақтастықты қамтиды; барлық кезеңді бірдей деу не бұрынғыны алып тастау оны бұрмалайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Кейінгі өзгерістің бұрынғы кезеңге еш қатысы жоқ.» — Мәтіндегі бұрынғы негізді қарастыру талабына қарсы.

B) «Тарихи негізді зерттеудің орнына тек атауды өзгерту жеткілікті.» — Атау өзгерісі кезеңдер арасындағы байланысты талдамайды.

C) «Ұлттық идея тек бір күндік оқиғадан тұрады.» — Бірінші сөйлем бұл шектеуді жоққа шығарады.

E) «Әр кезеңдегі идеяның мазмұны міндетті түрде бірдей.» — Жалғасу мазмұнның барлық жағдайда өзгеріссіз қалуын білдірмейді.

Қайта орындауға ишара: Алдыңғы кезең мен кейінгі өзгерістің байланысын жинақтаңыз.