Құрастырылған мәтін: «Отанды сүю сезіммен ғана өлшенбейді. Қоғамдық тәртіпті сақтау, адал еңбек ету және ортақ мәселеге қатысу осы сезімді әрекетке айналдырады». Негізгі ой қандай?

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Бірінші сөйлем сезімді жалғыз өлшем ретінде шектейді. Екінші сөйлем оны нақты әрекетпен байланыстырады және үш мысал келтіреді. Негізгі ой осы байланысты жинақтайды; мысалдардың біреуін ғана атау немесе сезімді толық жоққа шығару мәтін мазмұнын дәл бермейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Ортақ мәселеге қатысу тек басқалардың міндеті.» — Жауапкершілікті өзінен бөлу туралы шарт айтылмаған.

B) «Адал еңбек қоғамдық тәртіпке міндетті түрде қайшы.» — Мәтінде екеуі қатар оң әрекет ретінде берілген.

C) «Отанға сүйіспеншілік тек сөзбен айтылады.» — Мәтін әрекеттің де қажет екенін көрсетеді.

E) «Сезімнің ешбір маңызы жоқ.» — Сезім жоққа шығарылмаған, оның әрекетпен байланысы ашылған.

Қайта орындауға ишара: Сезім мен аталған үш әрекетті біріктіретін ойды табыңыз.