Құрастырылған мәтін: «Парасат адамға әр әрекетінің салдарын ойлауға көмектеседі. Ол өз пайдасын ғана емес, өзгенің мүддесін де ескереді. Білім жауапты шешіммен ұштасқанда қоғамға қызмет етеді». Мұнда парасат қалай түсіндіріледі?

Құрастырылған мәтін: «Парасат адамға әр әрекетінің салдарын… — жауабы | Қазақ тілі, ҚГБ, 11-сынып

Дұрыс жауап: Салдарды ойлап, өзге мүддені ескеретін жауапты пайым ретінде.

Жауап нұсқалары

A.Көп мәліметті жаттау, бірақ салдарын ескермеу ретінде.
B.Қандай жағдайда да шешім қабылдаудан бас тарту ретінде.
C.Өз пайдасын әрдайым бірінші қою ретінде.
D.Салдарды ойлап, өзге мүддені ескеретін жауапты пайым ретінде.дұрыс
E.Өзге пікірді талдамай түгел қабылдау ретінде.

Түсіндірме

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Мәтінде парасат үш белгі арқылы ашылады: салдарды бағалау, өзгені ескеру және білімді жауапты қолдану. Сондықтан ұғымды тек ақпарат жинау немесе жеке пайдамен шектеуге болмайды. Дұрыс жауап осы белгілерді біріктіреді және мәтінде айтылмаған қасиетті міндетті шарт ретінде қоспайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Көп мәліметті жаттау, бірақ салдарын ескермеу ретінде.» — Білімнің жауапты шешіммен байланысы жоғалып, мәтіндегі негізгі шарт түсіп қалған.

B) «Қандай жағдайда да шешім қабылдаудан бас тарту ретінде.» — Парасат жауапты шешімге көмектеседі; әрекеттен бас тарту айтылмаған.

C) «Өз пайдасын әрдайым бірінші қою ретінде.» — Мәтін өзгенің мүддесін де ескеруді талап етеді.

E) «Өзге пікірді талдамай түгел қабылдау ретінде.» — Салдарды ойлау мен жауапты пайым механикалық келісуге тең емес.

Қайта орындауға ишара: Мәтіндегі парасатқа қатысты үш әрекетті біріктіріңіз.