Екі құрастырылған сөйлемді салыстырыңыз: 1) «Туған далам жүрегіме қанат береді». 2) «Мыс кенінің құрамын анықтау үшін сынама алынды». Олардың негізгі қызметі қалай ерекшеленеді?

Ереже: Сөздің мазмұны, құрылымы мен тілдік құралдары адресатқа және қарым-қатынас мақсатына сай таңдалады. Бір деректі ғылыми түсіндіру, ресми хабарлау немесе көркем бейнелеу әртүрлі тәсілмен жүзеге асады. Стильді анықтағанда тақырыппен бірге мәтіннің қызметін де ескереміз.

Қолдану: «Жүрегіме қанат береді» — туған жердің рухтандыруын бейнелейтін метафора. Екінші сөйлемде нысан, мақсат және орындалған әрекет көрсетілген. Екі сөйлемнің тақырыбы бөлек болғанымен, басты айырмашылық олардың қызметінде: әсерлі бейнелеу және деректік баяндау.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Екеуі де тек заңдық міндет жүктейді.» — Сөйлемдерде құқықтық талап немесе міндет белгіленбеген.

C) «Екеуінің де негізгі қызметі — оқырманға бұйрық беру.» — Бұл сөйлемдерде бұйрық рай да, тікелей талап та жоқ.

D) «Біріншісі зерттеу әдісін, екіншісі сезімді бейнелейді.» — Қызметтер керісінше берілген; сынама алу — зерттеу әрекеті.

E) «Екеуі де күнделікті әзіл ретінде ғана қолданылады.» — Көркем бейне мен зерттеу хабары әзіл мағынасын міндетті түрде бермейді.

Қайта орындауға ишара: Бейнелі тіркесті зерттеу әрекетін білдіретін сөздермен салыстырыңыз.