Нейрондық желіні ұйымдастыру
1.3-параграф · Оқулықтың 12–16-беттері · Сұрақ оқулықтың 12-бетіне негізделген
«Информатика, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Нейрондық желіні ұйымдастыру» тақырыбы, 1.3-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Жасанды нейрондық желінің бастапқы үлгісі қандай жүйемен байланысты?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Биологиялық нейрондық желімен
Жауап нұсқалары
- A.Компьютердің файлдық жүйесімен
- B.Кәдімгі кестедегі бағандарды сұрыптаумен
- C.Биологиялық нейрондық желімендұрыс
- D.Барлық мәліметті бір ғана өзгермейтін ережемен
- E.Қағаз құжаттарды нөмірлеу тәсілімен
Түсіндірме
Ереже: Жасанды желі биологиялық нейрондардың ұйымдасуы мен ақпарат өңдеу принциптеріне негізделген математикалық модель. Ұқсастық өзара байланысқан өңдеу элементтерінен тұру идеясында көрінеді. Жасанды нейрон математикалық амал орындайды; ол тірі жасушаның барлық биологиялық үдерісін дәл қайталамайды.
Қолдану: Математикалық желі биологиялық жүйенің ақпарат өңдеу идеяларынан шабыт алады. Бірақ модель нақты ми құрылысының барлық қасиетін толық қайталайды деуге болмайды; сұрақ бастапқы үлгінің байланысын сұрайды. Сондықтан «үлгісі байланысты» дегенді «нақты ми толық көшірілген» деп түсінуге болмайды. Математикалық желі кірістер мен салмақтарды есептеп нәтижеге келеді, ал биологиялық жүйенің құрылысы мен қызметі әлдеқайда күрделі.
Қате нұсқаларды ажырату: Файлдық жүйе сақтау орнын ұйымдастырады, сұрыптау дайын жазбаларды реттейді, нөмірлеу құжатты белгілейді. Бір өзгермейтін ереже өзара байланысқан үйренетін түйіндер идеясын ашпайды. Бастапқы шабыт пен нақты іске асыруды ажырату қажет.
Қайта орындауға ишара: Көптеген өңдеу элементі байланысып жұмыс істеу идеясын тірі ағзадағы қай жүйемен салыстыруға болады?
Дұрыс жауап: Аксон
Жауап нұсқалары
- A.Аксондұрыс
- B.Дендрит
- C.Синапс
- D.Жасуша ядросы
- E.Миелинді қабықша
Түсіндірме
Ереже: Аксон нейронның ұзын талшығы ретінде берілген; қысқа тармақталған талшықтары дендриттер деп аталады. Бұл өсінді әдетте жасуша денесінен сигналды басқа жасушаларға қарай өткізеді. Ұзындық жалғыз биологиялық өлшем емес, бірақ берілген оқу сипаттамасында атауды ажыратуға көмектеседі.
Қолдану: Ұзын талшықты қысқа тармақтардан ажыратыңыз: ұзын өсінді аксон деп аталады. Құрылымның атауын оның сипатымен сәйкестендіру керек; жасанды модель параметрін биологиялық бөлікпен шатастырмаңыз. Нейрон сызбасында жасуша денесінен созылған ұзын өсіндіні тап. Ол тармақталған қабылдаушы бөліктерден және сигнал берілетін түйісу аймағынан бөлек құрылым; жасанды желідегі сандық салмақ та емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Дендриттер көбіне кіріс сигналдарды қабылдайды. Синапс жасушалар арасындағы байланысу аймағы, ядро жасуша денесінде орналасады, миелин өсіндіні қаптайтын қабат болуы мүмкін. Бұлардың ешқайсысы ұзын өсіндінің атауын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Нейрон денесінен алысқа созылып, сигналды келесі жасушаға қарай жеткізетін бөлікті елестетіп көр.
Дұрыс жауап: Дендриттер
Жауап нұсқалары
- A.Аксон
- B.Синапс
- C.Жасуша ядросы
- D.Дендриттердұрыс
- E.Миелинді қабықша
Түсіндірме
Ереже: Қысқа тармақталған талшықтар дендриттер, ал ұзын талшық аксон деп аталған. Бұл тармақтар басқа жасушалардан келетін сигналдарды қабылдауға қатысады. Сызбадағы қызмет пен орналасуды бірге қарау ұқсас атауларды жаттап қана қоюдан пайдалы.
Қолдану: Қысқа әрі тармақталған талшықтар дендриттер деп берілген. Көп тармақ сипатын ұзын аксоннан ажырату атауды дұрыс таңдауға көмектеседі; сұрақ биологиялық нейронның құрылымына қатысты. Көптеген қысқа тармақ бір нейронға әртүрлі байланыстан сигнал келуіне мүмкіндік береді. Сұрақ осы қабылдаушы өсінділердің атауын сұрайды; оны ұзын сигнал жеткізуші өсіндімен ауыстыруға болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Аксон — басқа бағыттағы ұзын өсінді, синапс — байланысу аймағы. Ядро өсінді емес, миелин де жеке қабылдаушы тармақтың атауы болмайды. Биологиялық құрылым мен математикалық нейрон параметрлерін араластырмау қажет.
Қайта орындауға ишара: Бір жасушаның айналасына бірнеше қысқа тармақ таралып тұрғанын және олардың сигнал қабылдау қызметін байланыстырып ойлан.
Дұрыс жауап: Тиісті байланыс салмағына
Жауап нұсқалары
- A.Барлық кіріске бірдей кездейсоқ санға
- B.Тиісті байланыс салмағынадұрыс
- C.Тек нейрондардың жалпы санына
- D.Тек шығыс қабатындағы жауап атауына
- E.Файлдағы мысалдардың рет нөміріне
Түсіндірме
Ереже: Әр кіріс өзінің салмақ коэффициентімен көбейтіліп, алынған мәндер нейронда жинақталады. Әр байланысқа тиісті коэффициент оның сигнал үлесін анықтайды. Коэффициент оң, нөл не теріс болуы мүмкін; оның мәні мен таңбасы есептеуге әсер етеді.
Қолдану: Әр кіріс өз байланысына тиесілі салмақпен көбейтіледі: x1*w1, x2*w2 және т.б. Содан кейін үлестер жинақталады; барлық сигналға кездейсоқ бір коэффициент қолдану берілген құрылымды бұзады. Мысалы, x1=2, w1=0,5 болса, бірінші байланыс 1 үлес қосады. Екінші кіріс өз салмағымен жеке көбейтіледі. Тек содан кейін үлестер мен қажет болса ығысу қосылады; белсендіру бөлек орындалады.
Қате нұсқаларды ажырату: Барлық кіріске кездейсоқ бір сан беру үйренген байланыстарды бұзады. Нейрон саны құрылымды сипаттайды, бірақ жеке сигналдың коэффициенті емес. Жауап атауы мен мысалдың нөмірі де салмақталған есептеуді алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Кірістің сандық мәні бірдей қалғанда оның келесі түйінге әсерін өзгерте алатын параметрді анықта.
Дұрыс жауап: Кіріс қабаты
Жауап нұсқалары
- A.Шығыс қабаты
- B.Аралық жасырын қабат
- C.Қателікті есептейтін бағалау өлшемі
- D.Кіріс қабатыдұрыс
- E.Оқыту аяқталғандағы дайын жауап
Түсіндірме
Ереже: Кіріс қабаты бастапқы сигналдарды қабылдап, оларды желінің келесі қабаттарына жеткізеді. Қабаттарды ажыратқанда дерек қозғалысының ретін қарастырамыз: бастапқы сипаттамалар алдымен қабылданып, содан соң аралық есептеулерден өтеді. Қабат атауы оның осы орнын білдіреді.
Қолдану: Бастапқы мәлімет алдымен кіріс қабатына келеді, кейін өңдеу қабаттарына өтеді. Қабаттың рөлін ақпарат ағынындағы орны арқылы анықтаңыз: ол соңғы жауап беретін бөлік емес. Гүлдің ұзындығы мен ені сияқты төрт белгі желіге берілсе, олар бастапқы кірістер ретінде ұсынылады. Кейінгі қабаттар осы ақпаратты түрлендіреді; соңғы санат бастапқы дерек қабылдау рөліне жатпайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Шығыс қабаты нәтижені береді, жасырын қабат аралық түрлендіру жасайды. Бағалау өлшемі қате мөлшерін сипаттайды, дайын жауап шығыста алынады. Олардың қызметі бастапқы деректі желіге енгізумен бірдей емес.
Қайта орындауға ишара: Ақпарат ағынын сыртқы деректен соңғы жауапқа қарай жүргізіп, жолдың алғашқы бөлігін белгіле.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Информатика, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.