Қатар резонанстар аралығы d=λ/2 болған тәжірибеде оқушы vқате=fd формуласын қолданды. f және d дұрыс өлшенген. Оның нәтижесі дұрыс v=2fd-пен салыстырғанда қандай?

Ереже: Формуладағы тұрақты көбейткішті түсіру нәтижеге жүйелік қате енгізеді. d жарты λ болса, дұрыс жылдамдық 2fd; дұрыс өлшенген бастапқы деректердің өзі қате физикалық қатынасты түзетпейді.

Қолдану: vқате/vдұрыс=fd/(2fd)=1/2. Демек, алынған жылдамдық екі есе кем. Мәселе құралдардың шашырауында емес, аралықты толық толқын ұзындығы деп түсінуде. Сол f және d-ні қайта-қайта өлшеп орташа алу бұл тұрақты коэффициент қатесін сақтайды. Түзету үшін d анықтамасын тексеріп, формуладағы екі көбейткішін қайта енгізу қажет.

Қате нұсқалар: B) Қате есепте керісінше қажетті 2 көбейткіші жоқ. Өлшенген d-ні толық λ деп алу нәтижені үлкейтпейді, кемітеді.

C) Бұл екі көбейткіштің орнына төрттік айырма енгізу. Екі формуланың нақты қатынасы fd/(2fd)=1/2.

D) Бірдей қате формула барлық өлшеуге сол екі еселік ығысуды енгізеді. Қайталау әдістемелік қателікті автоматты түземейді.

E) fd пен 2fd нөлден өзгеше f,d үшін тең емес. Формуладағы жарты толқын аралығының рөлін елемеуге болмайды. Ишара: Қате және дұрыс формулалардың қатынасын ал.