60 бұйымнан 6 бұйым кездейсоқ таңдалды. Таңдама бас жиынтықтың неше пайызын құрайды?

Ереже: Басты жиынтық — зерттеу қорытындысы қатысты болатын барлық объектілер, ал таңдама — іс жүзінде қаралған бөлік. Көлем деп объектілердің санын айтамыз. Басты жиынтықтың N көлемі мен таңдаманың n көлемі бөлек белгіленеді. Қамтылған үлес n/N, пайыздық үлес 100n/N арқылы есептеледі. Сандық деректердің өлшемі, таңдау тәсілі және есепте сұралған жиынтықтың атауы нәтижені түсіндіруге әсер етеді.

Шешу жолы: n=6, N=60. Үлес 6/60=1/10, пайызға айналдырсақ 100·1/10=10%. Бұл — алынған объектілер үлесі, олардың сапасының көрсеткіші емес.

Жиі кездесетін қате: A) 0,1%: n/N қатынасын пайызға айналдырмай, оған пайыз таңбасын ғана тіркеген.

B) 90%: таңдалғандардың орнына зерттелмегендердің үлесін есептеген.

C) 1000%: басты жиынтық пен таңдаманың қатынасын кері алып N/n есептеген.

D) 6%: таңдалған адам санын пайыз деп қабылдаған; пайыз үшін жалпы санға бөлу қажет.

Қайта орындауға ишара: Таңдалғандардың санын барлық оқушы санына бөліп, алынған қатынасты 100%-ға көбейтіңіз.