Тік дөңгелек қиық конустың радиустары 8 см және 5 см, биіктігі 4 см. Жасаушысын табыңыз.

Ереже: Қиық конустың осьтік трапециясында жасаушы, биіктік және радиустар айырмасы тікбұрышты үшбұрыш құрайды: l²=h²+(R−r)².

Қолдану: Радиустар айырмасы 3 см. Сондықтан l=√(4²+3²)=5 см. Жасаушы биіктіктен үлкен, бұл қима геометриясына сай келеді. Жасаушы осьтік трапецияның бір көлбеу қабырғасы болады. Оның горизонталь проекциясы үлкен және кіші радиустың айырмасы, қосындысы емес; сол 3 см катет пен 4 см биіктіктің квадраттары қосылады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) 4 см: 4 см — дене биіктігі; жасаушы көлбеу болғандықтан одан ұзын.

B) √185 см: √185=√(4²+13²); радиустар айырмасының орнына 8+5 қосындысы қолданылған.

C) 7 см: 4+3=7; катеттер қосындысы жасаушыны бермейді, квадраттар қосындысынан түбір қажет.

D) 13 см: 13 см — радиустар қосындысы; көлбеу жасаушы биіктікті де ескеруі керек.

Қайта орындауға ишара: Осьтік трапецияның бір шетіндегі тікбұрышты үшбұрышты қарастыр.